✍🏻 بهناز کوکبی | خبرنگار مرکز خراسان و دبیر سرویس گردشگری سلامت ایتنا
تصویب آیین‌نامه جدید توسعه گردشگری سلامت در دولت، بار دیگر نگاه‌ها را به یکی از ظرفیت‌های اقتصادی ایران معطوف کرده است؛ صنعتی که با وجود توانمندی‌های پزشکی و ظرفیت جذب بیماران خارجی، همچنان با پرسش‌هایی درباره شفافیت خدمات، نقش واسطه‌ها و سهم واقعی بخش‌های مختلف اقتصاد گردشگری روبه‌روست.
گردشگری سلامت تنها به ارائه خدمات پزشکی محدود نمی‌شود. ورود هر بیمار خارجی می‌تواند زنجیره‌ای از فعالیت‌های اقتصادی شامل حمل‌ونقل، اقامت، خدمات گردشگری، ترجمه و مراقبت‌های پس از درمان را فعال کند. بااین‌حال، بهره‌برداری از این ظرفیت زمانی امکان‌پذیر است که خدمات در چارچوبی شفاف، قانونمند و هماهنگ ارائه شوند.
آیین‌نامه جدید؛ آغاز سامان‌دهی یا تکرار برنامه‌ها؟
بر اساس گزارش‌های منتشرشده در مهر ۱۴۰۵، هیئت وزیران آیین‌نامه توسعه گردشگری سلامت را تصویب کرده است. این آیین‌نامه با هدف تعیین مسئولیت دستگاه‌های مرتبط، تقویت هماهنگی میان بخش‌های درمان و گردشگری و سامان‌دهی فعالیت ارائه‌دهندگان خدمات تدوین شده است.
اهمیت این تصمیم زمانی روشن می‌شود که بدانیم گردشگری سلامت حوزه‌ای میان‌بخشی است و موفقیت آن تنها به عملکرد بیمارستان‌ها وابسته نیست.
پرسش اساسی این است که اجرای آیین‌نامه جدید چگونه می‌تواند به شفافیت قیمت‌ها، نظارت بر واسطه‌ها، افزایش اعتماد بیماران و بهبود خدمات گردشگری منجر شود؟
۱۶۰ مرکز دارای مجوز؛ آیا زیرساخت‌ها کافی است؟
جمشید کرمانچی، رئیس اداره گردشگری سلامت وزارت بهداشت، در مهرماه اعلام کرد حدود ۱۶۰ مرکز درمانی کشور مجوز پذیرش بیماران بین‌الملل را دریافت کرده‌اند.
وجود این مراکز ظرفیت مهمی محسوب می‌شود، اما افزایش تعداد مراکز دارای مجوز به‌تنهایی شاخص موفقیت گردشگری سلامت نیست.
کیفیت پذیرش، خدمات چندزبانه، شفافیت هزینه‌های درمان، رضایت بیماران و امکان پیگیری درمان پس از بازگشت به کشور مبدأ، از شاخص‌هایی هستند که باید در کنار تعداد مراکز مورد ارزیابی قرار گیرند.
سهم هتل‌ها و آژانس‌های گردشگری کجاست؟
یکی از مسائل مهم گردشگری سلامت، نحوه توزیع فعالیت اقتصادی میان بخش‌های مختلف این صنعت است.
اگر بیمار خارجی بدون برنامه‌ریزی مشخص وارد کشور شود، ممکن است خدمات اقامت، حمل‌ونقل و هماهنگی درمان از مسیرهای غیرشفاف ارائه شوند؛ موضوعی که علاوه بر ایجاد مشکلات احتمالی برای بیمار، امکان نظارت و ارزیابی اقتصادی را کاهش می‌دهد.
در مقابل، همکاری قانونمند میان مراکز درمانی، هتل‌ها و دفاتر خدمات مسافرتی می‌تواند به افزایش کیفیت خدمات و تقویت سهم اقتصاد گردشگری از این بازار کمک کند.
مشهد؛ فرصتی برای اجرای الگوی یکپارچه
مشهد با برخورداری از ظرفیت‌های زیارتی، اقامتی و درمانی می‌تواند یکی از شهرهای مهم در اجرای الگوی یکپارچه گردشگری سلامت باشد.
در چنین الگویی، بیمار بین‌المللی پیش از سفر به اطلاعات معتبر درباره مرکز درمانی، پزشک، هزینه‌ها و شرایط اقامت دسترسی دارد و خدمات او از مرحله پذیرش تا پیگیری پس از درمان در چارچوبی مشخص هماهنگ می‌شود.
تحقق این هدف نیازمند همکاری دستگاه‌های مسئول، مراکز درمانی مجاز و فعالان حرفه‌ای صنعت گردشگری است.
از تصویب آیین‌نامه تا نتیجه قابل اندازه‌گیری
تصویب مقررات جدید می‌تواند گامی مثبت در مسیر سامان‌دهی گردشگری سلامت باشد، اما موفقیت واقعی آن به نحوه اجرا وابسته است.
انتشار آمار معتبر درباره تعداد بیماران خارجی، درآمد حاصل از خدمات، سهم هتل‌ها و آژانس‌ها، میزان رضایت بیماران و عملکرد مراکز دارای مجوز می‌تواند زمینه ارزیابی دقیق‌تر سیاست‌ها را فراهم کند.
گردشگری سلامت ایران زمانی به یک فرصت اقتصادی پایدار تبدیل خواهد شد که درآمدزایی، کیفیت درمان، حقوق بیماران و منافع فعالان قانونی صنعت گردشگری در چارچوبی شفاف و قابل نظارت به یکدیگر پیوند بخورند.
✍🏻 به قلم دکتر بهناز کوکبی خبرنگار ایتنا
انگلیسی
