✍🏻 حاج سید جوادی | پست دکترای هوش مصنوعی از مالزی صنعت هتلداری و گردشگری ایران در افق ۱۴۰۵ با پارادوکسی سخت مواجه است: تقابل ظرفیتهای بینظیر تاریخی و فرهنگی با بحرانهای ساختاری حاصل از ناامنی ژئوپلیتیکی، تحریمهای دیجیتال-بانکی و تورم فرسایشی . در این پژوهش ،با هدف تبیین شکاف موجود میان ظرفیتهای بالقوه و عملکرد بالفعل صنعت هتلداری ایران ،تلاش می شود با اتخاذ رویکردی تحلیلی-تطبیقی، چالشهای سهگانهٔ فوق را بررسی و سازوکار اثرگذاری آنها بر کاهش ضریب اشغال و شکلگیری تلهٔ اهرم مالی در بنگاههای اقامتی را تبیین شود. در پاسخ به این چالشها، گذار از مدیریت سنتی رایج به مدیریت هوشمند دادهمحور، ضرورتی راهبردی بهشمار میآید. ازاینرو، پس از بررسی مبانی نظری و کاربردهای مهم هوش مصنوعی در هتلداری، نقشهراه جبرانی ۱۲ماهه و چهارفازی برای پیادهسازی هوش مصنوعی در هتلهای ایران ارائه میشود. نتایج نشان میدهد استقرار نظاممند فناوریهای دادهمحور، مشروط به اصلاح زیرساختهای پایه و بهبود دیپلماسی اقتصادی، میتواند به کاهش مطلوب هزینههای عملیاتی، بهینهسازی قیمتگذاری و ارتقای تابآوری سازمانی در برابر شوکهای تحمیلی محیطی بینجامد. واژگان کلیدی: صنعت مهمان نوازی، هوش مصنوعی، تورم فرسایشی، تحریم اقتصادی، مدیریت درآمد، تابآوری ، نقشهراه دیجیتال.،داده محور، اهرم مالی ۱. تابآوری در صنعت هتلداری: تعاریف، مفاهیم و چارچوب نظری ۱-۱. تعریف تابآوری سازمانی در هتلداری تابآوری سازمانی[1] در صنعت هتلداری به معنای توانایی یک کسبوکار برای پیشبینی، مهار، سازگاری و بازتوانی سریع در برابر تکانههای محیطی، بحرانهای اقتصادی و دگرگونیهای ناگهانی بازار است. هتلهای تابآور در شرایط بحرانی میتوانند با تکیه بر ابزارهای نوین، ساختار هزینههای خود را سامان دهند و با ایجاد جریانهای درآمدی هوشمند، از فروپاشی مالی جلوگیری کنند. ۱-۲. ابعاد تابآوری در صنعت اقامتی ادبیات پژوهشی معاصر، تابآوری در صنعت هتلداری را در چهار بُعد کلیدی تعریف میکند: تابآوری پیشبینانه [2]: توانایی شناسایی زودهنگام شوکها از طریق پایش دادهها و شاخصهای هشداردهنده، مانند نوسانات نرخ ارز، رزروهای لغوشده و روندهای جستوجوی مقاصد. تابآوری سازگارانه[3]: ظرفیت تعدیل سریع راهبردهای قیمتگذاری، بازاریابی و عملیاتی در واکنش به تغییرات ناگهانی تقاضا یا هزینهها. تابآوری جذبی [4]: توانایی تحمل شوک و کاهش آسیب از طریق ذخایر مالی، تنوعبخشی به کانالهای درآمدی و انعطافپذیری نیروی انسانی. تابآوری بازتوانیگر [5]: قابلیت بازگشت سریع به وضعیتی پایدار پس از بحران و حتی ارتقای سطح عملکرد در مقایسه با دوران پیش از بحران. در صنعت هتلداری، تفاوت اصلی میان تابآوری پیشبینانه و تابآوری سازگارانه در زمان اقدام و ماهیت واکنش به بحرانها نهفته است، در واقع ، تابآوری پیشبینانه ماهیتی آیندهنگر و شناساییمحور دارد، درحالیکه تابآوری سازگارانه ماهیتی واکنشی و اصلاحمحور برای بقا در شرایط متغیر دارد. برای دستیابی به این توانمندیها، استفاده از الگوریتمهای پیشبینی و مدیریت دادهمحور[6] بهعنوان هستهٔ اصلی تابآوری سازمانی در زیستبومهای پیچیده ضرورت دارد . بدون داشبوردهای یکپارچه، الگوریتمهای متعالی پیشبینی و دستیارهای هوشمند خودکارسازی تصمیمگیری، مدیریت هتلها نمیتوانند در برابر شوکهای همزمان و چندبعدی دارای عملکرد کارایی داشته باشند. ۲. ثروت حبسشده و پارادوکس گردشگری ایران صنعت گردشگری و هتلداری در دهههای اخیر بهعنوان یکی از پیشرانهای اصلی توسعهٔ اقتصادی در جهان شناخته شده است. بااینحال، این صنعت بهدلیل ماهیت خدماتی و وابستگی شدید به زنجیرهٔ تأمین جهانی، در برابر بحرانهای ژئوپلیتیکی و تحولات فناورانه بهشدت آسیبپذیر است. در این میان، گذار پارادایمی بهسوی هوشمندی کسبوکار، کلاندادهها [7] و هوش مصنوعی ، مرزهای رقابتپذیری را دراین صنعت جابهجا کرده است. اقتصاد ایران در افق ۱۴۰۵ نیاز حیاتی به تنوعبخشی به درآمدهای ارزی و کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی دارد. برخورداری از ظرفیتهای غنی تاریخی و جغرافیایی، ۲۶ اثر ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو و جایگاه دهم جهان، ظرفیتی بالقوه برای تبدیل ایران به قطب گردشگری منطقه فراهم کرده است. بااینحال، شواهد میدانی و دادههای عملکردی صنعت هتلداری کشور تصویری متناقض ارائه میکنند. تعطیلی واحدهای اقامتی و کاهش ضریب اشغال، از وجود موانع ساختاری حکایت دارد که این ظرفیتها را به «ثروتی حبسشده»[8] تقلیل داده است. ۳. مثلث بحران و «اثر قیچی» بر صنعت هتلداری کالبدشکافی وضعیت صنعت هتلداری در سال ۱۴۰۵ نشاندهندهٔ عملکرد یک مثلث بحران است که سه ضلع آن پس از همهگیری کرونا، صنعت مهمان نوازی را فراگرفته است . همهگیری کرونا (۱۳۹۸-۱۴۰۰) شوک بزرگی به صنعت وارد کرد؛ ضریب اشغال هتلها عملاً به صفررسید و پیامدهای زیر بهوجود آمد: خسارت ۴۰۰۰ میلیارد تومانی به هتلها و دفاتر خدمات مسافرتی تا پایان سال ۱۳۹۸؛ تعدیل گستردهٔ نیروها و بیکاری ۱۳۰۰۰ راهنمای تور؛ بستهشدن کامل مرزها بهروی گردشگران خارجی. ۳-۱. تورم و کاهش قدرت خرید در ادبیات اقتصاد گردشگری، تورم از دو مسیر همزمان بر بنگاههای اقامتی فشار وارد میکند. از سمت تقاضا، تورم موجب کاهش درآمد واقعی و قدرت خرید خانوارها میشود؛ در نتیجه، سفر و اقامت که در دستهٔ کالاها و خدمات لوکس و غیرضروری با تقاضای کششپذیر[9] طبقهبندی میشوند، بهسرعت از سبد مصرفی خانوار حذف میشوند. از سمت عرضه نیز افزایش مداوم شاخص قیمت تولیدکننده [10]، هزینهٔ تأمین مواد اولیه، غذا و نوشیدنی[11] ، حاملهای انرژی و دستمزدها را افزایش میدهد. تورم مزمن، با نرخ بیش از ۴۰ درصد در سالهای متوالی، آثار زیر را بر صنعت هتلداری برجای گذاشته است: حذف سفر از سبد مصرفی خانوار؛ افزایش هزینههای نگهداری، شامل انرژی، مواد مصرفی، حقوق کارکنان و تعمیرات؛ کاهش تقاضای داخلی و گرایش گردشگران داخلی به اقامتگاههای ارزانتر؛ عدم تناسب نرخها، بهگونهای که هزینهها بسیار سریعتر از توان هتلها برای افزایش نرخ اتاق رشد میکنند؛ نوسان نرخ ارز که برنامهریزی مالی را بسیار دشوار کرده است. ۳-۲. تحریمهای بینالمللی (۱۳۹۷-۱۴۰۵) خروج آمریکا از برجام در مهٔ ۲۰۱۸ و بازگشت تحریمهای گسترده، نخستین و طولانیترین شوک این دوره به صنعت هتلداری ایران بود. آثار مستقیم این رویداد عبارت بودند از: قطع دسترسی به سامانههای رزرو جهانی؛ بوکینگداتکام[12] از نوامبر ۲۰۱۸ همکاری با هتلهای ایرانی را متوقف کرد و کارتهای اعتباری بینالمللی ویزاو مسترکارت نیز عملاً قابل استفاده نبودند. توقف پروازهای مستقیم برخی شرکتهای هواپیمایی اروپایی، از جمله بریتیش ایرویز ، ایر فرانس و کیالام به ایران؛ خروج سرمایهگذاران خارجی و لغو پروژههای توسعه خروج گروه آکور[13] (شامل برندهای ایبیس و نووتل؛ کاهش شدید شمار گردشگران خارجی، از ۸٫۸ میلیون نفر در سال ۲۰۱۹ به حدود ۱٫۵ میلیون نفر در سال ۲۰۲۱؛ مسدودشدن کانالهای پرداخت ارزی. در چنین شرایطی، بنگاهها ناچار به توسعهٔ شبکههای پرداخت جایگزین، اتکا به بازارهای منطقهای کشورهای همپیمان و استفاده از ارزهای دیجیتال یا توافقهای پولی دوجانبه میشوند. ۳-۳. جنگ دوازدهروزه (تابستان ۱۴۰۴) در تابستان ۱۴۰۴، جنگی دوازدهروزه در فصل اوج سفرها رخ داد که پیامدهای زیر را به همراه داشت: لغو گستردهٔ رزرو هتلها؛ سقوط ضریب اشغال به کمتر از ۲۰ درصد در مقاصد جنوبی؛ خسارت هزار میلیارد تومانی به پلتفرمهای گردشگری؛ کاهش ۷۰درصدی بازار اقامتگاهها. ۳-۴. جنگ ۴۰روزه (اسفند ۱۴۰۴ - فروردین ۱۴۰۵) شدیدترین ضربه به صنعت هتلداری ایران، جنگ ۴۰روزهای بود که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد و تا ۲۵ فروردین ۱۴۰۵ ادامه یافت. این رویداد موجب ریزش شدید تقاضا و لغو گستردهٔ رزروها شد. از ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ نیز محدودیتهای شدید و قطعی سراسری اینترنت اعمال شد که آثار مخربی بر صنعت هتلداری برجای گذاشت. پیامدهای اختلال اینترنت و محدودیتهای ارتباطی عبارت بودند از: آسیب به بازاریابی دیجیتال: بسیاری از اقامتگاههایی که از طریق اینستاگرام و پلتفرمهای آنلاین معرفی میشدند، دسترسی خود به مشتریان را از دست دادند. اختلال در رزرو: سامانههای داخلی رزرو آنلاین با اختلال مواجه شدند. ناتوانی گردشگران خارجی در استفاده از خدمات دیجیتال: گردشگران خارجی قادر به استفاده از اپلیکیشنهای مسیریابی، پیامرسانها و خدمات آنلاین نبودند. خسارت به پلتفرمهای بزرگ: علیبابا ، فلایتیو بواسطه خسارت و استرداد وجه ،جاباما نیز بواسطه کاهش بازار اقامت مواجه شدند. ۳-۵. سه ضلع بحران و اثر قیچی مجموع این سه عامل پدیدهای را در هتلداری ایران ایجاد کرده است که میتوان آن را «اثر قیچی»[14] نامید. یک لبهٔ این قیچی، کاهش شدید درآمدها در نتیجهٔ ناامنی و انزواست و لبهٔ دیگر، افزایش سرسامآور هزینهها در نتیجهٔ تورم. برخورد این دو لبه، حاشیه سود عملیاتی هتلها را عملاً از میان برده است. تفاوت این وضعیت با رکود متعارف آن است که در رکود معمولی، کاهش تقاضا غالباً با افت هزینهٔ برخی نهادهها همراه میشود و بنگاه فرصت انقباض دارد؛ اما در الگوی ایرانی سال ۱۴۰۵، هزینهها برخلاف درآمدها افزایش مییابند و «حاشیهٔ ایمنی» بنگاه بهطور همزمان از دو جبهه تخریب میشود. در نتیجه، باز نگهداشتن هتل میتواند زیانبارتر از تعطیلی موقت آن باشد. ۴. تلهٔ اهرم مالی؛ هتلها در آستانهٔ تاب آوری نکول هتلداری ذاتاً صنعتی سرمایهبر با سهم بالای هزینههای ثابت است. همین ویژگی موجب میشود اهرم عملیاتی و اهرم مالی در آن اثر بسیار زیادی داشته باشند. در شرایط سال ۱۴۰۵، اهرم مالی در صنعت هتلداری ایران به شمشیری دولبه تبدیل شده است که تیغهٔ آن بیش از پیش بهسوی شرایط تاب اوری نکول متمایل است. ۴-۱. بررسی سه سازوکار وارونگی اهرم مالی الف) اثر دوسویهٔ تورم بر ساختار بدهی: تورم بالا از یک سو ارزش واقعی بدهیهای ریالی قدیمی را کاهش میدهد و ظاهراً به سود بدهکار است؛ اما از سوی دیگر، نرخ بهرهٔ اسمی تسهیلات جدید را به محدودهٔ ۲۳ تا ۳۰ درصد رسانده و هزینهٔ نوسازی و جایگزینی تجهیزات را چند برابر کرده است. برآیند خالص این وضعیت برای بیشتر واحدها منفی است؛ زیرا منفعتِ سبکشدن بدهی قدیمی، اثری یکباره و ایستا دارد، درحالیکه زیان ناشی از گرانشدن تأمین مالی جدید و هزینهٔ نگهداشت، مستمر و تکرارشونده است. ب) عدم تطابق ارزی [15]: درآمد هتلها عمدتاً ریالی و تابع قدرت خرید داخلی است، درحالیکه بخش مهمی از بدهیها و تعهدات سرمایهای مربوط به تجهیزات، آسانسورها، سامانههای تهویه، تجهیزات آشپزخانه و نرمافزارهای مدیریت املاک هتلی[16] ماهیتی ارزی دارند. کاهش ارزش ریال باعث شده است ارزش ریالی این بدهیها چندین برابر شود. در نتیجه، اهرم مالی از ابزاری نسبتاً خنثی برای تأمین مالی، به عامل تشدیدکنندهٔ ریسک نکول [17] تبدیل شده است. ج) بحران نقدینگی و ناتوانی در پوشش بهره: با ضریب اشغال کمتر از ۴۰ درصد، سود عملیاتی [18] بسیاری از هتلها حتی برای پوشش هزینهٔ بهرهٔ بدهی نیز کافی نیست. این بدان معناست که نسبت پوشش بهره[19]]به کمتر از ۱ سقوط کرده و واحد وارد وضعیت «بازپرداخت از محل اصل دارایی» شده است. پیامد نهایی، قرارگرفتن داراییهای اقامتی در معرض تملک بانکها و انتقال مالکیت از بهرهبردار تخصصی به نهادی مالی و غیرتخصصی است؛ رخدادی که میتواند کیفیت مدیریت صنعت را در دورهٔ بعد نیز کاهش دهد. ۵. اهمیت توجه به تمایز «نوآوری» از «فناوری لوکس» درمعماری اکوسیستم هوش مصنوعی : ذکر این نکته ضروری است که در مواجهه با این بحران، تزریق فناوریهای بسیار پیشرفته به زیرساختهای قدیمی موجود ، می تواند اقدامی غیرمنطقی و حتی مخرب محسوب شود چرا که نهتنها سرعت را افزایش نمیدهد، بلکه میتواند موجب فروپاشی ساختار موجود شود. درحقیقت ،درجایگاه وضعیت فعلی، صنعت مهمان نوازی به نوآوریهای کاربردی بیش از فناوریهای با تکنولوژی های بالا و به تبع ان گران قیمت با درک شرایط تحریمی کشور نیاز دارد. پیش از هرگونه سرمایهگذاری سنگین در فناوریهای پیچیده، باید زیرساختهای پایه، از جمله پایداری اینترنت، استانداردسازی و طراحی معماری ارزش زنجیره داده و درگاههای پرداخت جایگزین،بعضا ایجاد ، اصلاح و تقویت شوند. ۶. مبانی نظری: کاربردهای هوش مصنوعی در صنعت هتلداری و گردشگری در شرایط اقتصادی کنونی ایران که با تورم مزمن، تحریمهای بانکی و نوسانات شدید بازارمواجح است ، هوش مصنوعی میتواند نقشی تحولآفرین در بهینهسازی منابع، کاهش هزینهها و ایجاد کانالهای درآمدی جدید ایفا کند. ورود هوش مصنوعی به صنعت هتلداری، رویکردهای مدیریتی را از الگوهای انفعالی به مدلهای پیشبینانه و کنشگرا تغییر خواهد داد.ازطریق جستجوی ژرف می توان درادبیات پژوهشی معاصر، کاربردهای این فناوری را در محورهای زیردر تطابق با شرایط فوق الذکر بیان کرد: ۶-۱. مدیریت بهینهٔ درآمد و قیمتگذاری پویا[20] در مدلهای سنتی، قیمتگذاری اتاقها بر اساس فصلهای اوج و کمتقاضا و بهصورت ایستا انجام میشد. یکی از مهمترین مزیتهای اقتصادی هوش مصنوعی، توانایی پردازش حجم عظیمی از دادههای ساختیافته و سایر (مانند اخبار، شبکههای اجتماعی و گزارشهای مالی) و تحلیل لحظهای هزاران متغیر مستقل (از جمله سابقهٔ رزرو، رویدادهای محلی، وضعیت آبوهوا، نرخ ارز و قیمتهای لحظهای رقبا) است. سامانههای هوشمند مدیریت درآمد [21] با بهرهگیری از این متغیرها، الگوهای پنهان را استخراج و روندهای آینده را پیشبینی میکنند و نرخ بهینه را برای حداکثرسازی شاخص درآمد بهازای هر اتاق در دسترس [22] پیشنهاد میدهند. قیمتگذاری پویا نهتنها درآمد بنگاه را بهینه میکند، بلکه از طریق تخصیص کارآمدتر منابع میتواند رفاه مصرفکننده را نیز افزایش دهد. ۶-۲. مدیریت و پیش بینی هوشمند زنجیرهٔ تأمین[23] در اقتصادهای تحت تحریم که با محدودیت واردات و نوسان شدید هزینهٔ حملونقل مواجهاند، هوش مصنوعی میتواند با پیشبینی تقاضا، بهینهسازی مسیرهای لجستیکی و مدیریت هوشمند موجودی، هزینههای زنجیرهٔ تأمین را تا ۲۰ درصد کاهش دهد. سامانههای هوش مصنوعی قادرند با تحلیل دادههای تاریخی فروش، الگوهای فصلی و حتی دادههای آبوهوایی، تقاضای آینده را پیشبینی کنند و از انباشت بیش از حد کالا یا کمبود موجودی جلوگیری نمایند. شرکتهایی مانند آمازون و علیبابا از این فناوری برای کاهش زمان تحویل و هزینهٔ انبارداری بهره میبرند. ۶-۳. شخصیسازی تجربهٔ مهمان[24] ایجاد تجربهای متمایز، هستهٔ اصلی مزیت رقابتی در صنعت هتلداری است. هوش مصنوعی از طریق تحلیل کلاندادههای حاصل از تعاملات پیشین مهمانان، فعالیت آنها در شبکههای اجتماعی و ترجیحات ثبتشده، پروفایلهای دقیقی از علایق و ترجیحات آنان ایجاد میکند. این پروفایلها به سامانههای مدیریت هتل امکان میدهند پیش از ورود مهمان، دمای مطلوب اتاق، نوع بالش، ترجیحات غذایی در مینیبار و حتی محتوای سامانهٔ سرگرمی داخل اتاق را بهصورت خودکار تنظیم کنند. ۶-۴. خودکارسازی خدمات مشتری و پردازش زبان طبیعی[25] استفاده از چتباتها و دستیاران صوتی مبتنی بر پردازش زبان طبیعی، تحولی اساسی در کانالهای ارتباطی هتل ایجاد کرده است. این سامانهها میتوانند در تمام ساعات شبانهروز و به زبانهای مختلف به پرسشهای متداول مهمانان پاسخ دهند، فرایند رزرو را مستقیماً تکمیل کنند و درخواستهای خدماتی (مانند سفارش غذا در اتاق یا درخواست نظافت) را به بخش مربوط ارجاع دهند. این امر زمان کارکنان بخش پذیرش را آزاد میکند تا بر تعاملات انسانی پیچیدهتر تمرکز کنند. ۶-۵. بهینهسازی عملیات و نگهداری پیشبینانه[26] ترکیب اینترنت اشیا[27] و هوش مصنوعی در بخش فنی و مهندسی هتل میتواند هزینههای جاری را بهشدت کاهش دهد. حسگرهای هوشمند نصبشده روی تجهیزات حیاتی، مانند چیلرها، آسانسورها و سامانههای تهویهٔ مطبوع، دادههای عملکردی را بهطور مداوم به پلتفرمهای مرکزی ارسال میکنند. الگوریتمهای هوش مصنوعی با شناسایی الگوهای نامتعارف، خرابی تجهیزات را پیش از وقوع پیشبینی و هشدارهای تعمیراتی صادر میکنند. این رویکرد زمان توقف خدمات [28]و هزینهٔ تعمیرات اضطراری را به حداقل میرساند. ۶-۶. تشخیص تقلب و امنیت سایبری در نظام مالی با گسترش تراکنشهای دیجیتال و پرداختهای الکترونیکی، حجم تهدیدهای سایبری و تقلبهای مالی بهشدت افزایش یافته است. الگوریتمهای یادگیری عمیق[29]] میتوانند با تحلیل رفتار کاربران و الگوهای تراکنش، فعالیتهای مشکوک را در کسری از ثانیه شناسایی و مسدود کنند. در بانکداری و فینتکهای ایرانی، استفاده از هوش مصنوعی برای تشخیص تقلب در تراکنشهای کارتبهکارت به یک استاندارد امنیتی تبدیل شده است. این فناوری سالانه از میلیاردها تومان خسارت مالی جلوگیری میکند. در مجموع، هوش مصنوعی نه یک گزینهٔ لوکس، بلکه زیرساخت بقا برای بنگاههای اقتصادی در شرایط بحرانی است. سازمانهایی که امروز در مسیر دادهمحوری گام برمیدارند، فردا توان بیشتری برای مقاومت در برابر شوکهای اقتصادی خواهند داشت و حتی میتوانند از آنها بهعنوان فرصتی برای رشد بهره ببرند. ۷. نقشهراه ۱۲ماهه: آرایش جنگی با سلاح هوش مصنوعی در اقتصاد پرنوسان سال ۱۴۰۵، مدیریت سنتی دیگر پاسخگو نیست و هتلها به نوعی به «آرایش جنگی دادهمحور» نیاز دارند. در مواجهه با بحرانهای تشریحشده، رویکردهای مدیریت سنتی مبتنی بر شهود و قیمتگذاریهای ایستا، کارایی لازم را ندارند. بنگاههای اقامتی برای عبور از این طوفان اقتصادی، به تغییر آرایش راهبردی و اتخاذ آرایش جنگی دادهمحور نیاز دارند. بااینحال، تزریق شتابزده و بدون برنامهٔ فناوریهای گرانقیمت به زیرساختهای فرسوده، به اتلاف منابع خواهد انجامید. بر اساس تحلیل نیازهای بومی و امکانسنجی فناورانه، یک نقشهراه جبرانی ۱۲ماهه در سه فاز برای استقرار هوش مصنوعی در هتلهای ایران پیشنهاد میشود: فاز اول (صفر تا ۳ ماه): توسعهٔ زیرساخت داده و پایش بازار بسیاری از هتلهای داخلی از پراکندگی دادهها و سامانههای نرمافزاری جزیرهای رنج میبرند. نخستین گام، تجمیع پایگاههای داده [30] است. در این فاز، ایجاد داشبوردهای یکپارچهٔ مدیریت اطلاعات و راهاندازی رباتهای دادهکاو[31] برای رصد لحظهای بازار در دستور کار قرار میگیرد. این سامانهها بهصورت ۲۴ساعته نوسانات نرخ ارز، نرخ تورم منطقهای، راهبرد قیمتگذاری رقبا و روند جستوجوی مقاصد در پلتفرمهای رزرو را گردآوری و برای تحلیلهای بعدی پردازش میکنند. فاز دوم (۳ تا ۶ ماه): پیادهسازی قیمتگذاری پویا و مدیریت تقاضا مهمترین اقدام برای مقابله با تورم، عبور از نرخنامههای ثابت سالانه است. در این فاز، الگوریتمهای هوشمند مستقر میشوند تا با بهرهگیری از دادههای تجمیعشده در فاز نخست، نرخ اتاقها را بر اساس کشش تقاضا، نوسانات اقتصاد کلان و الگوهای رزرو، بهصورت لحظهای تعدیل کنند. هدف این مرحله جلوگیری از فروش اتاق با نرخهای غیرواقعی در شرایط تورمی و همزمان تحریک تقاضای پنهان در روزهای کممسافر است. پیادهسازی موفق این سامانه میتواند به بازیابی درآمدها تا سطح ۵۷ درصد در شرایط رکود تورمی کمک کند. فاز سوم (۶ تا ۱۲ ماه): ارتقای تجربهٔ مهمان و استقلال پرداخت پس از تثبیت ساختار مالی و عملیاتی، تمرکز بهسمت توسعهٔ کانالهای ارتباطی معطوف میشود. راهاندازی دستیاران مجازی و چتباتهای چندزبانه مبتنی بر هوش مصنوعی مولد، برای پاسخگویی ۲۴ساعته به متقاضیان داخلی و بینالمللی ضروری است. همچنین، برای کاهش آثار تحریمهای بانکی، پلتفرمهای فروش هتل باید به درگاههای پرداخت جایگزین، از جمله شبکههای پرداخت منطقهای و کیفپولهای مبتنی بر رمزارز[32] متصل شوند تا مسیر ورود ارز به هتل تسهیل شود. ۸. سخن پایانی: هوش مصنوعی، تسهیلگر است نه جایگزین صنعت هتلداری ایران در مقطع تاریخی سال ۱۴۰۵ در نقطهٔ عطفی برای انتخاب میان «به هم ریختگی ساختاری» و «گذار پارادایمی» قرار دارد. همافزایی شوکهای ژئوپلیتیکی، تحریمهای اقتصادی و تورم فرسایشی، مدلهای سنتی مدیریت هتل را عملاً ناکارآمد کرده و تلهٔ اهرم مالی، خطر تملک داراییها از سوی شبکهٔ بانکی را تشدید کرده است. رویکرد انفعالی و انتظار برای بهبود شرایط کلان، راهبردی نسبتا پرخطر است. بنگاههای اقامتی برای حفظ تابآوری خود ناگزیرند امادگی دادهمحور اتخاذ کنند و هوش مصنوعی را بهصورت گامبهگام و سریع بهکار گیرند. در نهایت، باید به خاطر داشت که ادغام هوش مصنوعی در صنعت هتلداری به معنای حذف انسان نیست. مهماننوازی اصیل ایرانی مزیتی است که هیچ رقیب منطقهای و هیچ رباتی قادر به کپیبرداری از آن نیست. هوش مصنوعی صرفاً ابزاری است که نیروی انسانی را از وظایف تکراری رها میکند تا تمام تمرکز خود را بر خلق ارزش و ارتقای تجربهٔ بیبدیل مهمان معطوف سازد. بقا در این ساختار پیچیده تنها برای سازمانهایی میسر است که جسارت عبور از مدلهای سنتی و پیوستن به شبکههای هوشمند را داشته باشند. هتلداری در ایرانِ امروز دیگر صرفاً یک هنر نیست، بلکه «علم مدیریت بحران و بهینهسازی الگوریتمی منابع» است.
ایجاد شده: دیروز آخرین ویرایش: دیروز مقالات و یادداشت ها
✍🏻 نازلی بخشایش | خبرنگار و دبیر حوزه گردشگری فرهنگی و هنری موسیقی محور گردشگری در جهان امروز دیگر صرفاً جابهجایی برای دیدن آثار تاریخی، طبیعت یا گذران اوقات فراغت نیست. گردشگر معاصر بیش از گذشته به دنبال تجربه است؛ تجربهای که بتواند میان هویت فردی، علایق فرهنگی و مقصد سفر پیوند برقرار کند. در این میان، موسیقی بهعنوان یکی از فراگیرترین زبانهای فرهنگی بشر، به عاملی مؤثر در انتخاب مقصد، شکلگیری سفر و حتی بازتعریف هویت شهرها و کشورها تبدیل شده است. از سفر برای حضور در یک کنسرت یا جشنواره گرفته تا بازدید از زادگاه آهنگسازان، موزههای موسیقی، سالنهای تاریخی، شهرهای موسیقایی و مکانهایی که با خاطره یک هنرمند یا یک اثر پیوند خوردهاند، همگی در قلمرو «گردشگری موسیقیمحور» قرار میگیرند. گردشگری موسیقی یا Music Tourism به سفرهایی اطلاق میشود که موسیقی در آنها انگیزه اصلی یا یکی از انگیزههای مهم سفر است. این نوع گردشگری طیف گستردهای را دربرمیگیرد: سفر برای شرکت در کنسرتها و جشنوارهها، بازدید از اپراها و تالارهای موسیقی، گردشگری مرتبط با میراث موسیقایی، سفر به زادگاه یا آرامگاه هنرمندان، بازدید از موزهها و آرشیوهای موسیقی، حضور در رویدادهای موسیقی بومی و محلی و حتی سفر برای آموزش، اجرا یا تجربه موسیقی در یک مقصد مشخص. سازمان جهانی گردشگری ملل متحد، موسیقی و هنرهای اجرایی را از عناصر مهم گردشگری فرهنگی میداند؛ حوزهای که میتواند به حفاظت از میراث، تقویت اقتصاد محلی و ایجاد تجربهای متمایز برای گردشگران کمک کند. از این منظر، موسیقی فقط یک محصول فرهنگی نیست، بلکه میتواند به «دلیل سفر» و در نتیجه به یک دارایی اقتصادی و توسعهای تبدیل شود. از آیینهای موسیقایی تا صنعت گردشگری تجربهمحور: پیوند موسیقی و سفر پدیدهای تازه نیست. در دورههای تاریخی، آیینهای مذهبی، موسیقیهای درباری، اجراهای مردمی و مناسبتهای فصلی، گروههایی از مردم را از مناطق مختلف به یک مکان جذب میکردند. در اروپا، سفر برای تماشای اپرا و اجراهای موسیقی کلاسیک، بهویژه از قرن هجدهم و نوزدهم، به بخشی از فرهنگ سفر طبقات مرفه تبدیل شد. شهرهایی مانند وین، سالزبورگ، ونیز و میلان بهتدریج هویت خود را با موسیقی و هنرهای نمایشی پیوند دادند. با گسترش صنعت ضبط، رادیو، سینما و سپس رسانههای دیجیتال، موسیقی از مرزهای جغرافیایی عبور کرد و رابطه مخاطب با مکانهای موسیقایی شکل تازهای یافت. طرفداران گروههای موسیقی و هنرمندان مشهور، برای دیدن محل تولد، خانه، استودیو یا مکانهای مرتبط با آثار آنان سفر کردند. نمونه مشهور آن، گردشگری مرتبط با گروه «بیتلز» در شهر لیورپول است؛ پدیدهای که نشان میدهد میراث یک گروه موسیقی چگونه میتواند به بخشی پایدار از اقتصاد و برند شهری تبدیل شود. در دهههای اخیر، رشد جشنوارههای بزرگ، توسعه صنعت موسیقی زنده، افزایش سفرهای کوتاهمدت و گسترش شبکههای اجتماعی، گردشگری موسیقی را وارد مرحلهای تازه کرده است. امروز یک کنسرت بزرگ میتواند هزاران یا حتی میلیونها نفر را به شهر یا کشوری دیگر بکشاند و زنجیرهای از هزینهها را در حملونقل، اقامت، رستورانها، خرید، خدمات شهری و صنایع خلاق فعال کند. سهم موسیقی در اقتصاد گردشگری؛ چرا آمارها یکسان نیستند؟ یکی از دشواریهای تحلیل گردشگری موسیقی، نبود یک نظام آماری جهانی و یکپارچه برای اندازهگیری آن است. برخلاف گردشگری ساحلی، طبیعتگردی یا گردشگری تجاری، هنوز شاخص واحدی وجود ندارد که بتوان بر اساس آن سهم دقیق موسیقی را از کل گردشگران جهان تعیین کرد. دلیل این مسئله روشن است: بسیاری از گردشگران با بیش از یک انگیزه سفر میکنند. ممکن است فردی برای دیدن یک شهر تاریخی سفر کند، اما در همان سفر در یک کنسرت نیز حضور داشته باشد؛ یا برای شرکت در یک جشنواره به مقصدی برود و همزمان از جاذبههای فرهنگی و طبیعی آن منطقه بازدید کند. بنابراین، مرز میان «گردشگر موسیقی» و «گردشگری که موسیقی یکی از تجربههای اوست» همیشه کاملاً مشخص نیست. با این حال، دادههای ملی و منطقهای نشان میدهد که این حوزه در بسیاری از کشورها به یکی از محرکهای مهم گردشگری فرهنگی و اقتصاد رویداد تبدیل شده است. یکی از معتبرترین نمونهها، گزارشهای سالانه نهاد UK Music در بریتانیاست. بر اساس گزارش «Hometown Glory»، در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۳.۵ میلیون گردشگر موسیقی در کنسرتها و جشنوارههای بریتانیا حضور داشتند؛ رقمی که نسبت به ۱۹.۲ میلیون نفر در سال ۲۰۲۳، حدود ۲۳ درصد افزایش داشت. از این تعداد، حدود ۲۱.۹ میلیون نفر گردشگر داخلی و حدود ۱.۶ میلیون نفر گردشگر بینالمللی بودند. هزینهکرد این گردشگران در حوزههایی مانند بلیت، اقامت، حملونقل، خوراک، خرید و خدمات مرتبط، حدود ۱۰ میلیارد پوند برآورد شده است. این رقم نسبت به حدود ۸ میلیارد پوند در سال ۲۰۲۳، رشدی نزدیک به ۲۵ تا ۲۶ درصد را نشان میدهد. این آمار بهخوبی نشان میدهد که موسیقی تنها درآمد حاصل از فروش بلیت نیست. هر رویداد موسیقایی میتواند مجموعهای از کسبوکارهای محلی را فعال کند و اثر آن از سالن اجرا یا محل برگزاری جشنواره فراتر برود. آیا بریتانیا رتبه نخست گردشگری موسیقی جهان را دارد؟ پاسخ دقیق این است که رتبهبندی رسمی و واحدی برای تعیین «کشور نخست گردشگری موسیقی جهان» وجود ندارد؛ زیرا کشورها از روشهای متفاوتی برای سنجش این بازار استفاده میکنند و شاخصهای قابل مقایسه جهانی هنوز بهصورت استاندارد تدوین نشدهاند. با این حال، اگر معیار را حجم گردشگران موسیقی، تنوع رویدادها، قدرت صنعت موسیقی زنده، میزان اثر اقتصادی، سابقه تاریخی و کیفیت دادههای منتشرشده قرار دهیم، بریتانیا یکی از پیشروترین و مستندترین نمونههای جهان و احتمالاً برجستهترین الگوی قابل سنجش در گردشگری موسیقی زنده است. بریتانیا مجموعهای کمنظیر از ظرفیتها را در اختیار دارد: شهرهای موسیقایی مانند لندن، لیورپول، منچستر و گلاسگو؛ جشنوارههای بینالمللی؛ سالنهای تاریخی؛ موسیقی پاپ و راک با نفوذ جهانی؛ میراث هنرمندان مشهور؛ و شبکه گستردهای از سالنها و فضاهای اجرای موسیقی. این کشور توانسته موسیقی را نه فقط بهعنوان یک محصول هنری، بلکه بهعنوان بخشی از سیاست توسعه شهری، اقتصاد خلاق و برند ملی خود تعریف کند. در کنار بریتانیا، ایالات متحده نیز یکی از بزرگترین قطبهای گردشگری موسیقی جهان است. شهرهایی مانند نشویل، ممفیس، نیواورلئان، آستین و نیویورک، هرکدام با ژانرها و روایتهای موسیقایی خاص خود شناخته میشوند. نشویل با موسیقی کانتری، ممفیس با بلوز و راکاندرول و نیواورلئان با جَز، نمونههایی از شهرهایی هستند که هویت موسیقایی را به بخشی از تجربه گردشگری تبدیل کردهاند. در اروپا، اتریش نیز جایگاه ویژهای دارد. وین با میراث موسیقی کلاسیک و نامهایی چون موتسارت، بتهوون، شوبرت، برامس و اشتراوس، یکی از مهمترین مقاصد گردشگری موسیقی کلاسیک جهان است. سالزبورگ نیز با پیوند تاریخی خود با موتسارت، از موسیقی برای تقویت هویت شهری و جذب گردشگران استفاده میکند. جشنواره سالزبورگ، کنسرتهای تاریخی و فضاهای فرهنگی این شهر، نمونهای موفق از پیوند میراث هنری و اقتصاد گردشگری هستند. آلمان نیز با شهرهایی مانند برلین، لایپزیگ و بایرویت، در حوزه موسیقی کلاسیک، اپرا و جشنوارههای تخصصی جایگاه مهمی دارد. در آسیا، کره جنوبی با تکیه بر موج فرهنگی کرهای و گسترش جهانی K-pop، شکل تازهای از گردشگری موسیقی را ایجاد کرده است؛ گردشگریای که با رسانههای دیجیتال، صنعت سرگرمی، مد، فناوری و برند ملی پیوند خورده است. موسیقی چگونه به توسعه گردشگری کمک میکند؟ نخستین اثر موسیقی، افزایش جذابیت مقصد است. بسیاری از شهرها دارای جاذبههای تاریخی یا طبیعی مشابهاند، اما موسیقی میتواند به آنها هویتی متمایز ببخشد. شهری که با یک سبک موسیقی، یک جشنواره یا یک هنرمند شناخته میشود، در ذهن گردشگر تصویری مشخصتر و ماندگارتر پیدا میکند. دومین اثر، افزایش مدت اقامت و میزان هزینهکرد گردشگر است. رویدادهای چندروزه، جشنوارهها و برنامههای موسیقایی معمولاً گردشگر را برای مدت بیشتری در مقصد نگه میدارند. این مسئله به افزایش تقاضا برای هتل، حملونقل، رستوران، خرید و خدمات محلی منجر میشود. سومین اثر، توزیع جغرافیایی گردشگری است. برخلاف بسیاری از جاذبههای مشهور که گردشگران را در چند شهر بزرگ متمرکز میکنند، جشنوارهها و رویدادهای موسیقایی میتوانند گردشگر را به شهرهای کوچک، مناطق روستایی و مقاصد کمتر شناختهشده هدایت کنند. موسیقی محلی در این میان ظرفیت ویژهای دارد، زیرا میتواند تجربهای اصیل و وابسته به مکان ایجاد کند؛ تجربهای که بهسادگی قابل انتقال یا تکرار در مقصدی دیگر نیست. چهارمین اثر، تقویت اقتصاد محلی و اشتغال است. یک رویداد موسیقایی علاوه بر هنرمندان، به فعالیت گروههای گستردهای از مشاغل وابسته است: برگزارکنندگان، صدابرداران، نورپردازان، طراحان صحنه، کارکنان هتل، رانندگان، فروشندگان، تولیدکنندگان صنایعدستی و فعالان حوزه خوراک و خدمات. بنابراین، اثر اقتصادی موسیقی در یک مقصد، چندلایه و زنجیرهای است. پنجمین اثر، تقویت دیپلماسی فرهنگی و قدرت نرم است. موسیقی میتواند تصویری انسانی، خلاق و ماندگار از یک کشور ایجاد کند. گاه یک هنرمند یا یک جریان موسیقایی بیش از بسیاری از کمپینهای تبلیغاتی، نام یک شهر یا کشور را در جهان مطرح میکند. از «رویداد» تا «میراث»؛ دو مسیر اصلی گردشگری موسیقی گردشگری موسیقی را میتوان به دو حوزه اصلی تقسیم کرد. نخست، گردشگری رویدادمحور است؛ مانند سفر برای حضور در کنسرت، جشنواره، اپرا یا یک اجرای ویژه. این نوع گردشگری معمولاً زمانمند است و به تقویم رویدادها وابسته است. دوم، گردشگری میراث موسیقایی است؛ مانند بازدید از خانه و زادگاه هنرمندان، موزههای موسیقی، سالنهای تاریخی، آرشیوها و مکانهایی که در تاریخ موسیقی نقش داشتهاند. مزیت این نوع گردشگری، پایداری بیشتر آن است. یک کنسرت ممکن است تنها یک شب برگزار شود، اما یک موزه، خانه تاریخی یا مسیر گردشگری موسیقی میتواند در تمام طول سال پذیرای گردشگران باشد. شهرهای موفق معمولاً این دو مسیر را با یکدیگر ترکیب میکنند؛ یعنی هم رویدادهای زنده و جذاب برگزار میکنند و هم میراث موسیقایی خود را به محصولی دائمی برای گردشگری تبدیل میسازند. فرصت ایران؛ موسیقی بهعنوان نقشهای فرهنگی ایران از نظر تنوع موسیقایی، یکی از غنیترین کشورهای منطقه است. موسیقی دستگاهی، موسیقی نواحی، موسیقی آیینی، موسیقی مقامی، سازهای بومی، آوازهای محلی و تنوع فرهنگی اقوام، مجموعهای گسترده از ظرفیتها را برای توسعه گردشگری موسیقی فراهم کرده است. از موسیقی خراسان و کردستان تا موسیقی جنوب، آذربایجان، لرستان، بلوچستان، گیلان و مازندران، هر منطقه میتواند روایت موسیقایی خاص خود را به بخشی از تجربه سفر تبدیل کند. این ظرفیت تنها به اجرای موسیقی محدود نیست؛ بلکه میتواند با آموزش ساز، بازدید از کارگاههای سازسازی، آشنایی با آیینها، تجربه خوراک محلی، صنایعدستی و طبیعت منطقه پیوند بخورد. برای مثال، یک گردشگر میتواند در قالب یک بسته سفر فرهنگی، در کارگاه ساخت سازهای سنتی حضور یابد، با شیوههای نوازندگی محلی آشنا شود، در یک اجرای زنده شرکت کند و همزمان جاذبههای تاریخی و طبیعی منطقه را تجربه کند. چنین الگویی، گردشگری را از بازدید صرف به تجربهای عمیق و مشارکتی تبدیل میکند. با این حال، بهرهبرداری از این ظرفیت نیازمند برنامهریزی حرفهای است. نبود تقویم بینالمللی رویدادهای موسیقی، ضعف در معرفی چندزبانه، کمبود دادههای آماری، محدود بودن زیرساختهای اجرای استاندارد و نبود بستههای گردشگری تخصصی، از جمله موانع توسعه این حوزه هستند. ایران برای ورود جدیتر به گردشگری موسیقی، به چند اقدام اساسی نیاز دارد: ایجاد بانک اطلاعاتی از رویدادها و میراث موسیقایی، طراحی مسیرهای گردشگری موسیقی، حمایت از جشنوارههای محلی، ثبت و مستندسازی میراث موسیقی نواحی، توسعه آموزشهای تخصصی برای راهنمایان گردشگری و ایجاد همکاری میان وزارتخانهها، نهادهای فرهنگی، دانشگاهها، هنرمندان و بخش خصوصی. جمعبندی: گردشگری موسیقی در جهان امروز یک حوزه حاشیهای یا صرفاً سرگرمکننده نیست؛ بلکه بخشی از اقتصاد تجربه، صنایع خلاق و توسعه فرهنگی به شمار میرود. موسیقی میتواند گردشگر جذب کند، مدت اقامت را افزایش دهد، اقتصاد محلی را فعال سازد، هویت شهرها را تقویت کند و تصویری ماندگار از یک کشور در ذهن مخاطبان جهانی بسازد. اگرچه هنوز آمار جهانی یکپارچهای درباره سهم دقیق گردشگری موسیقی از کل گردشگری وجود ندارد، دادههای کشورهایی مانند بریتانیا نشان میدهد که این حوزه میتواند میلیاردها پوند اثر اقتصادی و دهها میلیون سفر مرتبط ایجاد کند. بریتانیا، با توجه به حجم گردشگران موسیقی، تنوع رویدادها و نظام نسبتاً دقیق گزارشدهی، یکی از مهمترین الگوهای جهانی در این زمینه است؛ اما کشورهایی مانند آمریکا، اتریش، آلمان و کره جنوبی نیز هر یک مدل متفاوت و موفقی از پیوند موسیقی و گردشگری ارائه کردهاند. برای ایران، موسیقی میتواند فراتر از یک هنر، به پلی میان فرهنگ، گردشگری، اقتصاد محلی و گفتوگوی بینالمللی تبدیل شود. تنوع موسیقایی ایران، اگر بهدرستی مستندسازی، معرفی و به محصول گردشگری تبدیل شود، ظرفیت آن را دارد که بخشی از نقشه فرهنگی سفر در منطقه و جهان را به خود اختصاص دهد. شاید زمان آن رسیده باشد که موسیقی را نه فقط آنچه میشنویم، بلکه آنچه به خاطرش سفر میکنیم، بازتعریف کنیم.
ایجاد شده: 18/مرداد/1405 آخرین ویرایش: 18/مرداد/1405 مقالات و یادداشت ها
به گزارش هتل نیوز و به نقل از سفر امروز ؛ " جمشید حمزهزاده " رئیس جامعه حرفهای هتلداران ایران گفت : انعقاد تفاهمنامه همکاری میان وزارت گردشگری و وزارت اقتصاد در شرایط کنونی که صنعت گردشگری با چالشها و محدودیتهای جدی مواجه است، «ارزشمند و حمایتی» بوده و نشانه توجه جدی دولت به ضرورت پشتیبانی از این بخش اثرگذار اقتصاد کشور است. صنعت گردشگری نیازمند سیاستهای هماهنگ، حمایتهای هدفمند و تصمیمات بینبخشی است. همکاری میان دستگاههای اقتصادی و متولی گردشگری میتواند نقش مهمی در ایجاد ثبات، افزایش تابآوری و تقویت ظرفیتهای این حوزه داشته باشد. بر اساس گزارشهای منتشرشده، این تفاهمنامه شامل بستهای از حمایتهای مالیاتی، بانکی و بیمهای برای کمک به کسبوکارهای آسیبدیده از جنگ است و دولت تلاش دارد با تمرکز بر بخشهای ارزآور، زمینه احیای گردشگری و حفظ اشتغال در این صنعت را فراهم کند. این مسیر میتواند زمینهساز حمایتهای مؤثرتر، توسعه سرمایهگذاری، حفظ اشتغال موجود و حرکت صنعت گردشگری به سمت پایداری و رشد باشد. / سفر امروز
ایجاد شده: 3/مرداد/1405 آخرین ویرایش: 3/مرداد/1405 اخبار داخلی
به گزارش تور نیوز و به نقل از صدای میراث ؛ برداشت گسترده از منابع آب زیرزمینی و تشدید پدیده فرونشست زمین، به یکی از جدیترین تهدیدها برای میراث جهانی ایران تبدیل شده است؛ تهدیدی که اکنون آثار تاریخی ثبتشده در یونسکو را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. برداشت سالانه حدود ۴۲ میلیارد مترمکعب آب زیرزمینی در ایران، موجب کاهش سطح منابع آبی و ناپایداری زمین در مناطق مختلف شده و پایههای برخی از ارزشمندترین محوطههای تاریخی کشور را با خطر مواجه کرده است. از شکافهای ایجادشده در دشت مرودشت در نزدیکی تخت جمشید و نقش رستم گرفته تا فرونشست زمین در اصفهان و کاهش منابع آبی در یزد، نشانههای بحران آب اکنون به تهدیدی برای میراث فرهنگی ایران تبدیل شده است. خشکی زایندهرود و نگرانیهای ناشی از فرونشست در محدوده میدان نقش جهان و مسجد جامع اصفهان، همچنین کاهش منابع آب زیرزمینی در یزد و تأثیر آن بر قناتها و باغهای تاریخی، از جمله نمونههای این چالش به شمار میروند.
ایجاد شده: 24/تیر/1405 آخرین ویرایش: 24/تیر/1405 اخبار داخلی
به گزارش هتل نیوز ؛ همزمان با روز جهانی کسب و کارهای خرد، کوچک و متوسط (MSMEs Day)، انجمن گردشگری آسیا و اقیانوسیه (PATA) بر نقش کلیدی این کسب و کارها در توسعه گردشگری و جوامع محلی تأکید کرد و تقویت تابآوری آنها را از مهمترین اولویتهای صنعت گردشگری دانست. بر اساس آمار سازمان ملل متحد، کسب و کارهای خرد، کوچک و متوسط حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد اشتغال و نزدیک به ۵۰ درصد تولید ناخالص داخلی جهان را به خود اختصاص میدهند، اما در برابر چالشهایی همچون نوسانات اقتصادی، تغییرات زیستمحیطی و تحولات بازار آسیبپذیر هستند. در همین راستا، انجمن گردشگری آسیا و اقیانوسیه با همکاری مؤسسه EarthCheck دوره آموزشی آنلاین «ادغام اصول ESG در کسبوکارهای کوچک و متوسط گردشگری» را برگزار کرده است تا فعالان گردشگری را با ابزارها و چارچوبهای عملی برای تبدیل اهداف پایداری به اقدامات قابل اندازهگیری آشنا کند.
ایجاد شده: 7/تیر/1405 آخرین ویرایش: 7/تیر/1405 اخبار خارجی
ضرورت ارتقای آگاهی حقوقی و صنفی در صنعت هتلداری و گردشگری: راهبردی برای کاهش چالشهای اجرایی و قضایی مقدمه صنعت هتلداری و گردشگری به عنوان یکی از ارکان اصلی اقتصاد خدمات، به دلیل ارتباط مستقیم و مستمر با آحاد جامعه، بستری حساس برای بروز تعارضات حقوقی است. تجارب میدانی و بررسیهای کارشناسی نشان میدهد که بخش قابلتوجهی از شکایات، اختلافات فیمابین و مراجعات به مراجع قضایی و نظارتی، نه ناشی از سوءنیت طرفین، بلکه معلول «شکاف آگاهی» نسبت به حقوق، تکالیف و مقررات بالادستی است. این نوشتار با هدف تبیین پیامدهای این ناآگاهی و ارائه راهکارهای پیشگیرانه تدوین شده است. ۱. آسیبشناسی فقدان سواد حقوقی در روابط صنفی فقدان شناخت کافی از مقررات در دو سطحِ «ارائهدهندگان خدمات» (هتلها، اقامتگاهها و آژانسها و. . . ) و «گیرندگان خدمت» (مسافران)، منجر به بروز فرسایش اداری و قضایی شده است. ریشههای اصلی این چالش عبارتند از: • ابهام در قراردادهای رزرو: نادیده گرفتن شروط ضمن عقد (مانند سیاستهای ابطال و استرداد وجه). • ابهام در معرفی استاندارهای ارائه خدمات و حقوق مصرف کنندگان در مجموعه های گردشگری و هتلداری • عدم انطباق با ضوابط انتظامی: ناآگاهی از الزامات پذیرش و امنیت. • نقص در مستندسازی: فقدان رویههای مکتوب در تعاملات روزمره که منجر به بیدفاع ماندن طرفین در صورت بروز اختلاف میشود. ۲. حوزههای کلیدی مقرراتی فعالان این صنف میبایست اشراف کامل بر موارد زیر داشته باشند تا از ورود خسارت به کسبوکار و میهمان جلوگیری نمایند: • مقررات وزارت میراث فرهنگی: شامل ضوابط بهرهبرداری، نرخگذاری و استانداردسازی واحدها. • الزامات HSE و ایمنی: مطابق با استانداردهای آتشنشانی، آسانسور و تأسیسات که هرگونه اهمال در آن میتواند منجر به مسئولیتهای کیفری سنگین شود. • بهداشت محیط و سلامت: رعایت استانداردهای دانشگاه علوم پزشکی و سازمان دامپزشکی برای پیشگیری از مخاطرات عمومی. • ضوابط اماکن عمومی: جهت تضمین امنیت و رعایت انضباط اجتماعی در واحدهای اقامتی. ۳. مسئولیتهای مدنی و حرفهای ناآگاهی از حقوق مصرفکننده و تکالیف متقابل، صرفاً یک مسئله صنفی نیست؛ بلکه میتواند منجر به مسئولیت مدنی (جبران خسارت) و حتی کیفری گردد. شفافیت در اعلام خدمات، قیمتگذاری و سیاستهای داخلی، ابزاری برای مصونیت حقوقیِ مدیران واحدهاست. ۴. راهکارهای پیشنهادی انجمن برای ارتقای وضعیت موجود برای گذار از وضعیت فعلی و رسیدن به انضباط حرفهای، موارد ذیل به عنوان راهبرد کلان انجمن پیشنهاد میشود: 1. آموزش همگانی: تدوین و توزیع راهنمای حقوقیِ سادهشده برای میهمانان و فعالان صنفی. 2. استانداردسازی قراردادها: استفاده از فرمهای قرارداد متحدالشکل و مورد تأیید مراجع قانونی برای جلوگیری از تفسیر به رأی. 3. نهادینهسازی نظام پاسخگویی: ایجاد بخش رسیدگی به شکایات در ساختار داخلی مجموعهها برای حل اختلافات پیش از ارجاع به خارج از واحد. 4. نظارت پیشگیرانه: جایگزینی رویکردهای مچگیرانه با رویکردهای هدایتگرانه و آموزشی از سوی نهادهای ذیربط. سخن پایانی پایداری و رشد صنعت گردشگری در گرو «شفافیت» و «قانونمندی» است. انجمن کارشناسان خبره آمادگی خود را برای همکاری با نهادهای دولتی و بخش خصوصی جهت تدوین آییننامههای اجرایی و برگزاری دورههای تخصصی به منظور کاهش تنشهای صنفی اعلام میدارد. ✍️ "هادی عربی گل" رئیس هیأتمدیره و دبیر اجرایی انجمن کارشناسان خبره
ایجاد شده: 3/تیر/1405 آخرین ویرایش: 3/تیر/1405 مقالات و یادداشت ها
به گزارش هتل نیوز ؛ " احمد ساعیان " مدیرعامل گروه هتلهای هما در آئین رونمایی از دستاوردها، امکانات و ظرفیت های آموزشی مدرسه هتلداری هما گفت : مدرسه هتلداری هما پس از آغاز فعالیتهای اجرایی خود در مهرماه ۱۴۰۴، اکنون به مرحله جذب و ثبتنام فراگیران در رشته هتلداری رسیده است. وی افزود : این پروژه آموزشی در شرایطی به سرانجام رسیده که کشور طی ماههای گذشته با چالشها و بحرانهای مختلف از جمله شرایط جنگی و ناپایداریهای ناشی از آن مواجه بوده است. او خاطر نشان کرد : علاوه بر آغاز فرآیند پذیرش هنرجویان، برنامه توسعه و راهاندازی شعب جدید مدرسه در مناطق شمالی و جنوبی کشور نیز در دستور کار قرار دارد. ساعیان ادامه داد : مدرسه هتلداری هما حاصل مشارکت گسترده شرکتهای فعال صنعت هتلداری است؛ بهگونهای که بیش از ۶۰ درصد هزینههای راهاندازی و تجهیز این مرکز آموزشی از سوی این شرکتها تأمین شده است. وی گفت : همچنین بخش قابل توجهی از تجهیزات مورد نیاز مدرسه از طریق ظرفیتهای موجود در هتلهای تابعه تأمین و به چرخه آموزشی وارد شده است. مدیرعامل گروه هتلهای هما در پایان گفت : این مرکز آموزشی در فضایی به مساحت یکهزار و ۴۰۰ مترمربع راهاندازی شده و شامل پنج کارگاه تخصصی، شش کلاس آموزش تئوری، سالن همایش و سایر فضاها و تجهیزات مورد نیاز برای آموزش استانداردهای حرفهای هتلداری است.
ایجاد شده: 20/خرداد/1405 آخرین ویرایش: 20/خرداد/1405 اخبار داخلی
به گزارش هتل نیوز ؛ هتلهای Meliá، یکی از بزرگترین و باسابقهترین شرکتهای هتلداری جهان، به عضویت جهانی شورای جهانی سفر و گردشگری درآمد. این گروه هتلداری اسپانیایی که از سال ۱۹۵۶ فعالیت خود را آغاز کرده است، در حال حاضر بیش از ۴۰۰ هتل را در ۴۶ کشور جهان و تحت ۹ برند مختلف مدیریت میکند. گروه هتلهای Meliá به دلیل تمرکز بر نوآوری، توسعه پایدار و ارتقای تجربه مهمانان، به عنوان یکی از بازیگران تأثیرگذار صنعت مهماننوازی شناخته میشود. گلوریا گوئهوارا، رئیس و مدیرعامل WTTC، با استقبال از عضویت Meliá، این شرکت را نمونهای موفق از ترکیب توسعه جهانی، پایداری و مسئولیتپذیری اجتماعی دانست. همچنین گابریل اسکار، رئیس و مدیرعامل هتلهای Meliá، بر اهمیت همکاریهای بینالمللی و مشارکت بخش خصوصی و دولتی برای توسعه پایدار گردشگری تأکید کرد.
ایجاد شده: 18/خرداد/1405 آخرین ویرایش: 18/خرداد/1405 اخبار خارجی
به گزارش هتل نیوز ؛ "فرید جواهرزاده" رئیس سابق انجمن علمی طبیعتگردی ایران گفت : بومگردی زمانی معنا پیدا میکند که همراه با احترام به طبیعت، فرهنگ بومی و منابع محلی باشد؛ در غیر این صورت میتواند به تهدیدی جدی برای زیستبومها، حیاتوحش و سبک زندگی جوامع محلی تبدیل شود. وی افزود : مشارکت جوامع محلی، خرید محصولات بومی و استفاده از خدمات محلی از مهمترین اصول گردشگری پایدار به شمار میرود. او ادامه داد : ورود کنترلنشده گردشگران، خودروهای آفرود و ایجاد سر و صدا میتواند موجب برهم خوردن زیستگاه جانوران و پراکندگی گونههای حساس شود. جواهرزاده تاکید کرد : مصرف بهینه آب، انرژی و سایر منابع در مقاصد بومگردی و همچنین آگاهی گردشگران از فرهنگ و ویژگیهای زیستمحیطی مقصد از عوامل مهم در کاهش آسیبها و ارتقای کیفیت سفر است. رئیس سابق انجمن علمی طبیعتگردی ایران در پایان گفت : افزایش کنترلنشده تعداد گردشگران میتواند کیفیت خدمات، محیطزیست و پایداری بومگردی را با چالشهای جدی مواجه کند.
ایجاد شده: 15/خرداد/1405 آخرین ویرایش: 15/خرداد/1405 اخبار داخلی
به گزارش تورنیوز ؛ وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی هشت روستای منتخب کشور را برای حضور در فهرست "بهترین روستاهای گردشگری جهان ۲۰۲۶" سازمان یونسکو معرفی کرد. روستاهای ریاب (خراسان رضوی)، قلعهبالا (سمنان)، گیسوم (گیلان)، شانهتراش (مازندران)، موئیل (اردبیل)، درک (سیستان و بلوچستان)، پامنار (خوزستان) و مصر (اصفهان) نامزدهای ایران در این رویداد بینالمللی هستند. این انتخاب با هدف معرفی ظرفیتهای گردشگری روستایی ایران در عرصه جهانی انجام شده و بر اساس شاخصهایی همچون پایداری، مشارکت جوامع محلی، حفاظت از منابع طبیعی و فرهنگی، توسعه اقتصادی، زیرساختها و ایمنی مورد ارزیابی قرار خواهد گرفت.
ایجاد شده: 13/خرداد/1405 آخرین ویرایش: 13/خرداد/1405 اخبار داخلی
به گزارش هتل نیوز ؛ "نیکولا کوپن" مدیر بخش غذا و نوشیدنی هتل The Lana Dubai در مصاحبه ای اختصاصی گفت : صنعت هتلداری لوکس در خاورمیانه دچار یک تحول بنیادین شده است؛ امروزه هویت و اصالت یک هتل بیش از آنکه بر معماری خیرهکننده استوار باشد، در قاب تجربههای منحصربهفرد روی میز غذا شکل میگیرد. وی افزود : هتل لانا دبی با اتخاذ رویکردی جسورانه، به جای راهاندازی تدریجی، ۱۰ مجموعه غذایی و نوشیدنی را بهطور همزمان افتتاح کرد؛ استراتژی حسابشدهای که هدف آن تعریف دقیق هویت برند، پیش از ورود نخستین مهمانان بود. او ادامه داد : هسته اصلی این مدل مدیریتی، خلق یک «اکوسیستم آشپزی» است؛ ساختاری زنده و یکپارچه که در آن آشپزخانه، سرویس، تأمینکنندگان، تیم اجرایی و مهمان، همگی حلقههای متصل یک زنجیره واحد هستند. " کوپن " در ادامه با بیان اینکه در این الگوی نوین، تمرکز بر منابع انسانی اولویت اول است؛ انجام بیش از ۱۵۰۰ مصاحبه شغلی پیش از افتتاح، با هدف جذب نیروهایی فراتر از مهارت فنی و دارای روحیه کارآفرینانه صورت گرفت تا استانداردهای خدمات از دل فرهنگ سازمانی بجوشد گفنت : تعریف لوکس بودن در عصر جدید از تجمل افراطی به سمت «اصالت، ارتباط و تجربه» تغییر مسیر داده است؛ پدیدهای که باعث شده هر یک از فضاهای غذایی هتل بدون سقوط در دام کلیشهها، شخصیت مستقل خود را حفظ کنند. وی فت : توجه به «انرژی فضا» و عنصر صمیمیت، مزیت رقابتی این ساختار است؛ در بازاری که غرق در ابعاد و شکوه ظاهری است، فضاهای کوچکتر اما پرانرژی و پویا، جذابیت و موفقیت تجاری بیشتری نسبت به سالنهای عظیم و بیروح خلق میکنند. او اشاره کرد : در بازار فوقرقابتی دبی، حفظ استعدادها صرفاً با ابزار مالی امکانپذیر نیست؛ حضور پابه پای مدیران، ترسیم مسیر شفاف پیشرفت شغلی و ایجاد حس ارزشمندی، ارکان اصلی ماندگاری نیروها بهشمار میروند. مدیر بخش غذا و نوشیدنی هتل The Lana Dubai در پایان گفت : پایداری یک تجربه متمایز در ذهن مهمان، فراتر از طعم غذا، به کیفیت احساسی وابسته است؛ چرا که مهمانان همواره به جایی بازمیگردند که در آن چیزی را عمیقاً احساس کرده باشند.
ایجاد شده: 2/خرداد/1405 آخرین ویرایش: 2/خرداد/1405 اخبار داخلی
علی حسنلو، معاون گردشگری منطقه آزاد کیش در مصاحبه ای اختصاصی با فلای نیوز به تشریح جایگاه کیش ایر در توسعه گردشگری جزیره کیش و مناطق آزاد پرداخت. متن کامل این مصاحبه در زیر آمده است : ۱. جایگاه استراتژیک کیش در نقشه گردشگری و تراز اقتصادی جزیره کیش امروز با دارا بودن بیش از ۱۲ هزار کسبوکار فعال و ثبت آمار خیرهکننده بیش از ۳ میلیون نفر شب اقامت در سال، به نقطهای از بلوغ رسیده است که هرگونه تصمیمگیری برای زیرساختهای آن، ابعادی ملی پیدا میکند. واقعیت جغرافیایی و اقتصادی کیش ایجاب میکند که ما نگاهی متفاوت به مقوله حملونقل داشته باشیم. در این جزیره، فرودگاه و شرکت هواپیمایی اختصاصی، صرفاً ابزارهای جانبی نیستند، بلکه ستون فقرات و شریان اصلی حیات اقتصادی محسوب میشوند. تداوم و رشد آمار اقامت و فعالیت کسبوکارهای بزرگ و کوچک، مستقیماً به پایداری خطوط پروازی گره خورده است. بر همین اساس، صیانت از جایگاه «کیشایر» و بازتعریف نقش آن در بدنه مدیریتی منطقه، یک ضرورت برای حفظ این سرمایه عظیم ملی و استمرار خدماترسانی به زائران و گردشگران است. ۲. بازخوانی تجربه موفق مدیریت پروازی در جشنوارههای تابستانی یکی از درخشانترین الگوهای مدیریتی که ضرورت وجود یک ایرلاین اختصاصی تحت فرمانِ مقصد را اثبات میکند، تجربه جشنوارههای تابستانی کیش است. در سنواتی که کیشایر تمام توان و ناوگان خود را در مسیر جزیره متمرکز کرد، ما شاهد یک تحول بیسابقه بودیم. در حالی که ماههای شهریور و مهر در تقویم گردشگری ایران به عنوان فصل کمتقاضا یا «لو-سیزن» شناخته میشدند و ایرلاینهای دیگر تمایلی به برقراری پروازهای گسترده نداشتند، کیشایر با نگاه استراتژیک وارد میدان شد. نتیجه این اقدام، شکستن رکوردهای تاریخی ورود مسافر در این دو ماه بود. این تجربه نشان داد که وقتی ابزار پرواز در اختیار برنامهریزِ مقصد باشد، میتوان حتی در سختترین شرایط فصلی، جریان گردشگری را برقرار نگه داشت و از خروج ارز جلوگیری کرد. ۳. منطق اقتصادی «سرمایهگذاری در تقاضا» به جای نگاه سودمحورِ آنی تحلیل اقتصادی دقیق رفتار کیشایر در شروع کمپینها، درسهای بزرگی برای مدیریت کلان دارد. در ابتدای هر جشنواره بزرگ، ممکن است در ۵ یا ۶ روز نخست، ایرلاین به دلیل جاری نشدن کاملِ جریان مسافر، متحمل هزینهها یا ضررهای مقطعی شود. اما این یک «ضرر» نیست، بلکه یک «سرمایهگذاری هوشمندانه» است. پس از این دوره کوتاه گذار، تقاضا به قدری افزایش مییابد که تا سه ماه بعد، نه تنها پروازها به لودِ ۱۰۰ درصدی میرسند، بلکه تقاضا از ظرفیت موجود پیشی میگیرد. اگر ما ایرلاین اختصاصی نداشته باشیم، در چنین مواقعی با پدیدهای مواجه میشویم که در ایام نوروز در کل کشور دیده میشود؛ یعنی ایجاد تقاضای زیاد بدون وجود پرواز کافی که نتیجهای جز گرانی بلیت و نارضایتی مسافر ندارد. اما با وجود کیشایر، ما میتوانیم این تقاضا را مدیریت کرده و تعادل قیمتی را حفظ کنیم. ۴. ضرورت استقلال پروازی برای توراپراتورها و فعالان گردشگری فعالان اقتصادی و توراپراتورهای جزیره کیش به عنوان بازوان اجرایی صنعت گردشگری، نیازمند فضایی امن و پیشبینیپذیر برای طراحی پکیجهای سفر هستند. وقتی یک برنامه بزرگ گردشگری تدوین میشود، توراپراتور باید اطمینان داشته باشد که پرواز به عنوان اصلیترین رکن سفر، در اختیار اوست. وابستگی به تصمیمات ایرلاینهای دیگر که اولویتهایشان لزوماً با اولویتهای جزیره همسو نیست، باعث میشود مسافر در میانه راه دچار زحمت و بلاتکلیفی شود. وجود کیشایر این اطمینانخاطر را ایجاد میکند که برنامههای گردشگری معطلِ پرواز نمیمانند. این همان نقطهای است که ما از آن به عنوان «رفاه مسافر» و «تسهیلگری در سفر» یاد میکنیم؛ هدفی که تنها با یک مدیریت منسجم و اختصاصی محقق میشود. ۵. الگوبرداری از استانداردهای موفق جهانی (امارات، ترکیه، سنگاپور) نگاهی به کشورهای موفق در حوزه گردشگری نشان میدهد که آنها از دههها پیش، مدل «ایرلاین در خدمت مقصد» را پیادهسازی کردهاند. هواپیمایی امارات، ترکیش ایرلاینز و سنگاپور ایرلاینز، نمونههای برجستهای هستند که ثابت کردهاند توسعه یک منطقه جغرافیایی بدون وجود یک بالِ هوایی قدرتمند و هماهنگ با سیاستهای توسعهای آن منطقه، امکانپذیر نیست. این ایرلاینها نه تنها سودآور هستند، بلکه باعث رونق چندبرابری هتلها، بازارهای تجاری و خدمات رفاهی در کشورهای خود شدهاند. کیشایر برای ما، دقیقاً چنین نقشی را ایفا میکند. ما باید با الگوبرداری از این مدلهای موفق، جایگاه کیشایر را به عنوان یک توسعهدهنده ملی (Developer) تثبیت کنیم. ۶. تعیین تکلیف مدیریتی؛ گامی به سوی نوسازی ناوگان موضوع تعیین تکلیف نهایی وضعیت مالکیت و مدیریت کیشایر، کلیدِ اصلی شروع فرآیند نوسازی و بهسازی ناوگان است. در دورانی که شرکت در وضعیت واگذاری قرار داشت، به دلیل ملاحظات قانونی و اداری، امکان برخی سرمایهگذاریهای کلان برای نوسازی هواپیماها با چالش روبرو بود. اکنون که ضرورت بازگشت این شرکت به آغوش سازمان منطقه آزاد و یا تعیین تکلیف قطعی آن توسط نهادهای ذیربط مورد وفاق کارشناسان است، میتوان امیدوار بود که با یک مدیریت پایدار، ناوگان فرسوده بازسازی شده و هواپیماهای جدید به خطوط پروازی اضافه شوند. این اقدام نه تنها ایمنی و کیفیت پروازها را بالا میبرد، بلکه هزینههای نگهداری را کاهش داده و راندمان اقتصادی شرکت را افزایش میدهد. ۷. کیشایر؛ قطب پروازی و پیونددهنده مناطق آزاد جنوب یکی از ایدههای تحولآفرین، تبدیل کیشایر به محور سوددهی و خدماترسانی در کل مناطق آزاد کشور، به ویژه در پهنه جنوب است. جزیره قشم به عنوان مکمل گردشگری کیش، پتانسیلهای بینظیری دارد که میتواند در کنار کیش، یک قطب بزرگ گردشگری در خلیج فارس ایجاد کند. کیشایر میتواند با برقراری پروازهای منظم بین این دو جزیره و همچنین مسیرهای بینالمللی، نقش یک «هاب هوایی» را ایفا کند. این همافزایی باعث میشود که گردشگران خارجی با یک بلیت بتوانند از ظرفیتهای متنوع هر دو منطقه بهرهمند شوند. این نگاهِ شبکهای به مناطق آزاد، باعث ارتقای تراز تجاری و گردشگری کل استان هرمزگان و ایران خواهد شد. ۸. ظرفیتسازی برای سرمایهگذاری بخش خصوصی نکته قابل تامل این است که بخش خصوصیِ هوشمند و آگاه جزیره کیش، آمادگی خود را برای مشارکت در سهام و توسعه کیشایر اعلام کرده است. فعالان اقتصادی جزیره به خوبی درک کردهاند که رونق کسبوکارهایشان با بالهای کیشایر پیوند خورده است. این اشتیاق برای سرمایهگذاری، فرصت بینظیری را پیش روی حاکمیت قرار میدهد تا با مدلی از مشارکت عمومی-خصوصی ، کیشایر را به مدرنترین شرکت هواپیمایی منطقه تبدیل کند. وقتی ذینفعان اصلی در مدیریت و مالکیت شریک باشند، دلسوزی و دقت در بهرهوری به بالاترین سطح خود میرسد. ۹. حمایتهای قانونی و همراهی نمایندگان مجلس برای تحقق این چشمانداز روشن، همراهی و حمایت نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی، به ویژه نمایندگان دلسوز استان هرمزگان، نقشی کلیدی دارد. تبیین ضرورتهای حیاتی کیشایر در جلسات تخصصی و ایجاد بسترهای قانونی برای تسهیل بازگشت شرکت به سازمان یا مشارکت بخش خصوصی، مطالبهای است که از سوی جامعه بزرگ ۱۲ هزار نفری کسبوکارهای کیش مطرح میشود. ما اطمینان داریم که با نگاه ملی نمایندگان، کیشایر میتواند به عنوان الگویی موفق از مدیریت زیرساختی در مناطق آزاد به فعالیت خود ادامه دهد و بستر رقابت بینالمللی ایران در حوزه گردشگری را فراهم آورد. ۱۰. نتیجهگیری و چشمانداز توسعه هوایی در نهایت، باید بر این نکته تأکید کرد که کیش برای ماندن در سطح اول گردشگری منطقه، راهی جز داشتن یک مدیریتِ هوشمند، یکپارچه و مستقل در حوزه هوانوردی ندارد. کیشایر، تنها یک شرکت هواپیمایی نیست؛ بلکه نماد قدرت اجرایی و برنامهریزی جزیره برای جذب مسافر و رونقبخشی به اقتصاد ملی است. با تعیین تکلیف قطعی و بازگشت این شرکت به چرخه عملیاتی سازمان منطقه آزاد، میتوانیم با اطمینان به سمت افقهای جدید حرکت کنیم، مسیرهای پروازی بینالمللی را بازگشایی کنیم و بار دیگر شاهد رکوردهای درخشان ورود گردشگر باشیم. آینده کیش، روشن است و کیشایر، بالِ پرواز به سوی این آینده درخشان خواهد بود. ✍🏻 مریم کاظمی زاده - خبرنگار
ایجاد شده: 25/اردیبهشت/1405 آخرین ویرایش: 25/اردیبهشت/1405 اخبار داخلی