جام جهانی فوتبال همواره یکی از بزرگترین موتورهای محرک صنعت گردشگری جهان بوده است؛ رویدادی که علاوه بر میلیونها هوادار، میلیاردها دلار سرمایه را به سمت هتلها، خطوط هوایی، رستورانها، مراکز خرید و کسبوکارهای محلی هدایت میکند. اما جام جهانی ۲۰۲۶ که برای نخستین بار به میزبانی مشترک آمریکا، کانادا و مکزیک برگزار شد، تجربهای متفاوت از دورههای گذشته رقم زد؛ تجربهای که نشان میدهد افزایش تعداد گردشگران الزاماً به معنای اشغال کامل هتلها یا سودآوری یکسان برای همه شهرها نیست. قطر؛ الگویی که همه انتظار تکرار آن را داشتند در جام جهانی ۲۰۲۲ قطر، دولت این کشور ظرفیت اقامت را از حدود ۲۹ هزار اتاق به بیش از ۱۳۰ هزار واحد اقامتی افزایش داد. نتیجه این سرمایهگذاری قابل توجه بود: تعداد اتاقهای رزروشده نسبت به قبل از مسابقات ۲۷۶ درصد افزایش یافت. قیمت هتلها بیش از ۱۱۵ درصد رشد کرد. درآمد صنعت هتلداری از حدود ۱۶۱ میلیون دلار به بیش از ۵۱۰ میلیون دلار در ماه مسابقات رسید. میانگین اشغال هتلها حدود ۵۹ درصد ثبت شد؛ رقمی که در نگاه اول پایین به نظر میرسد، اما به دلیل افزایش چند برابری ظرفیت اقامت، همچنان درآمدی بیسابقه برای صنعت گردشگری قطر ایجاد کرد. (Allianz Trade Corporate) همین تجربه باعث شد بسیاری از تحلیلگران انتظار داشته باشند جام جهانی ۲۰۲۶ نیز رکوردهای مشابهی را ثبت کند. جام جهانی ۲۰۲۶؛ بزرگترین جام تاریخ نسخه ۲۰۲۶ بزرگترین جام جهانی تاریخ است: ۴۸ تیم ۱۰۴ مسابقه ۱۶ شهر میزبان سه کشور میزبان شامل آمریکا، کانادا و مکزیک فدراسیون جهانی فوتبال (FIFA) پیشبینی کرده بود این مسابقات دهها میلیارد دلار اثر اقتصادی برای منطقه ایجاد کند و تنها منطقه نیویورک–نیوجرسی بیش از ۱.۲ میلیون گردشگر و حدود ۳.۳ میلیارد دلار منفعت اقتصادی از میزبانی مسابقات و فینال به دست آورد. (ABC News) رشد گردشگری در سه کشور میزبان براساس برآورد شورای جهانی سفر و گردشگری (WTTC)، جام جهانی باعث رشد قابل توجه اقتصاد گردشگری در آمریکای شمالی شد. پیشبینیها نشان میدهد: کانادا: رشد ۶.۴ درصدی اقتصاد گردشگری مکزیک: رشد ۲.۴ درصدی آمریکا: رشد ۲.۱ درصدی این ارقام نشان میدهد کانادا بیشترین منفعت نسبی را از منظر رشد گردشگری تجربه کرده است، هرچند سهم اصلی هزینهکرد گردشگران به دلیل تعداد بیشتر مسابقات، در آمریکا ثبت شده است. (euronews) هتلها؛ درآمد بیشتر، اما نه همیشه با اتاقهای پر یکی از مهمترین یافتههای گزارشهای صنعت هتلداری این است که جام جهانی ۲۰۲۶ بیش از آنکه باعث افزایش اشغال هتلها شود، موجب افزایش قیمت اتاقها شد. طبق دادههای Lighthouse: قیمت هتلهای شهرهای میزبان آمریکا نسبت به سال قبل به طور متوسط ۵۵ درصد افزایش یافت. در کانادا نرخ هتلها تقریباً دو برابر شد. در مکزیک قیمت اتاقها تا ۱۱۴ درصد رشد کرد. (mylighthouse.com) اما در عمل، بسیاری از هتلداران به اشغال کامل نرسیدند. برخی شهرهای میزبان آمریکا که قیمت اتاقها را تا ۵۰۰ درصد افزایش داده بودند، در هفتههای ابتدایی مسابقات ناچار شدند نرخها را کاهش دهند، زیرا بخشی از هواداران از سفر منصرف شدند یا اقامتگاههای کوتاهمدت مانند Airbnb را انتخاب کردند. حتی در برخی شهرها پیشبینی درآمد هتلها تا ۵۰ درصد کاهش یافت. (TravelPulse) افزایش سفرهای بینالمللی آمارهای شرکتهای تحلیل سفر نشان میدهد: رزرو پروازها به آمریکا، کانادا و مکزیک در دوره جام جهانی حدود ۱۵ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافت. هزینهکرد گردشگران غیرمحلی در شهرهای میزبان ۱۶.۷ درصد رشد کرد. مجموع خریدهای ثبتشده با کارتهای بانکی در شهرهای میزبان ۶.۳ درصد افزایش یافت. (LinkedIn) این افزایش عمدتاً در بخشهای هتل، رستوران، حملونقل و سرگرمی ثبت شده است. چرا همه شهرها برنده نبودند؟ برخلاف قطر که تقریباً تمام گردشگران وارد یک کشور کوچک شدند، در جام جهانی ۲۰۲۶ شرایط متفاوت بود. مهمترین دلایل عبارت بودند از: وسعت جغرافیایی سه کشور میزبان پراکندگی ۱۶ شهر میزبان قیمت بسیار بالای بلیت مسابقات افزایش شدید نرخ هتلها استفاده گسترده از اقامتگاههای اجارهای سفرهای کوتاهمدت هواداران بین شهرها به همین دلیل، برخی شهرها مانند نیویورک، میامی، لسآنجلس و سیاتل از رونق قابل توجه گردشگری بهره بردند، اما در برخی دیگر میزان اشغال هتلها کمتر از انتظار بود. (The Guardian) وضعیت مکزیک؛ شور هواداران، اما رشد اقتصادی کمتر از انتظار مکزیک با وجود میزبانی ۱۳ مسابقه و حضور گسترده هواداران، نتوانست به همه اهداف اقتصادی خود دست یابد. بر اساس گزارش رویترز: اثر اقتصادی جام جهانی حدود ۲ میلیارد دلار برآورد شد. ایجاد حدود ۱۰۰ هزار شغل موقت ثبت شد که حدود ۱۰ درصد کمتر از پیشبینی اولیه بود. برخی هتلها و رستورانها در شهرهای میزبان با اشغال کمتر از انتظار روبهرو شدند. اقتصاددانان تأکید کردند اثر مثبت جام جهانی بیشتر کوتاهمدت بوده است. (Reuters) جمعبندی تجربه جام جهانی ۲۰۲۶ نشان میدهد بزرگترین رویداد فوتبالی جهان همچنان یکی از مهمترین محرکهای گردشگری بینالمللی است، اما موفقیت اقتصادی آن دیگر صرفاً با «پر شدن هتلها» سنجیده نمیشود. در آمریکای شمالی، رشد سفرهای خارجی، افزایش قیمت هتلها، رونق رستورانها و افزایش هزینهکرد گردشگران، میلیاردها دلار درآمد جدید ایجاد کرد. با این حال، افزایش شدید قیمتها، پراکندگی جغرافیایی مسابقات و تغییر رفتار مسافران باعث شد برخلاف تجربه قطر، همه شهرهای میزبان از رونق یکسانی برخوردار نباشند. به بیان دیگر، جام جهانی ۲۰۲۶ نشان داد که در اقتصاد گردشگری امروز، مدیریت تقاضا، قیمتگذاری و زیرساختهای سفر به اندازه خود مسابقات اهمیت دارند. ✍🏻به قلم مهدی حسینی
ایجاد شده: 29/تیر/1405 آخرین ویرایش: 29/تیر/1405 مقالات و یادداشت ها
به گزارش هتل نیوز و به نقل از تریپینو ؛ در حالی که آری امانوئل بیشتر بهعنوان یکی از چهرههای تأثیرگذار هالیوود شناخته میشود، او بهتدریج در حال گسترش نفوذ خود در صنعت گردشگری، رویدادها و مهماننوازی جهانی است. کارشناسان معتقدند امانوئل با سرمایهگذاری در حوزه تجربههای سفر، رویدادهای ورزشی و برنامههای مهماننوازی، در حال شکلدهی به یک «امپراتوری گردشگری زنده» است؛ کسبوکاری که فراتر از سرگرمی و رسانه عمل میکند. یکی از نمونههای برجسته این رویکرد، مدیریت برنامههای مهماننوازی جام جهانی است. فینال این رقابتها در نیوجرسی، پایانبخش تورنمنتی شش هفتهای با ۱۰۴ مسابقه خواهد بود؛ رویدادی که بخش مهماننوازی آن به سودآورترین بخش تجاری مسابقات تبدیل شده و تحت مدیریت شرکت وابسته به آری امانوئل قرار دارد. تحلیلگران صنعت گردشگری معتقدند ترکیب ورزش، سرگرمی، رویدادهای بزرگ و خدمات مهماننوازی، به یکی از پردرآمدترین بخشهای اقتصاد تجربهمحور جهان تبدیل شده و آری امانوئل تلاش میکند جایگاه خود را در این بازار روبهرشد تثبیت کند.
ایجاد شده: 29/تیر/1405 آخرین ویرایش: 29/تیر/1405 اخبار خارجی
به گزارش هتل نیوز ؛ مدیرعامل هتل ناز ۲ در مصاحبه اختصاصی با هتل نیوز اعلام کرد؛ بازسازی و نوسازی هتل ناز ۲ بندرعباس از ۲۰ اسفندماه ۱۴۰۴ آغاز شد و تا پایان ۲۰ تیرماه ۱۴۰۵ ادامه یافت؛ پروژهای که همزمان با شرایط دشوار جنگی کشور و در یکی از مهمترین مناطق اقتصادی و راهبردی ایران به اجرا درآمد. تصمیم به بازسازی این مجموعه با هدف تلفیق تجربه چندین ساله فعالیت هتل با استانداردهای نوین هتلداری و ارتقای کیفیت خدمات و امکانات اقامتی اتخاذ شد. در جریان این پروژه، اتاقها و فضاهای اقامتی نوسازی، امکانات رفاهی ارتقا، تجهیزات و تأسیسات بهروزرسانی و بخشهای عمومی مجموعه بهسازی شدند. ادامه اجرای این پروژه در شرایط بحرانی، بهویژه در بندرعباس، تصمیمی دشوار اما مبتنی بر باور به آینده گردشگری و ضرورت تداوم سرمایهگذاری در صنعت هتلداری بود. بازسازی هتل ناز ۲ در این مقطع زمانی، نمادی از امید، اعتماد و مسئولیتپذیری بخش خصوصی در قبال آینده گردشگری کشور به شمار میرود. پیام این پروژه به فعالان صنعت هتلداری، حفظ استانداردها، ارتقای کیفیت خدمات و تداوم سرمایهگذاری حتی در سختترین شرایط است.
ایجاد شده: 27/تیر/1405 آخرین ویرایش: 27/تیر/1405 اخبار داخلی
به گزارش هتل نیوز ؛ هتل پارسیان آزادی تهران با هدف بهرهگیری از خلاقیت هنرمندان و علاقهمندان به فناوریهای نوین، مسابقهای با محوریت طراحی تصاویر تبلیغاتی هتل با استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برگزار میکند. در این رویداد، شرکتکنندگان میتوانند با استفاده از پلتفرمها و ابزارهای رایگان هوش مصنوعی و حتی از طریق تلفن همراه، تصاویر خلاقانه و تبلیغاتی مرتبط با هتل طراحی و ارسال کنند. بر اساس اعلام برگزارکنندگان، نمونههایی از آثار تولید شده با هوش مصنوعی در بخش هایلایت «AI» صفحه اینستاگرام هتل در دسترس علاقهمندان قرار گرفته تا شرکتکنندگان با سبک و فضای مورد نظر مسابقه بیشتر آشنا شوند. در پایان این رقابت، دو اثر برگزیده شامل یک تصویر به انتخاب تیم داوری و یک تصویر به انتخاب مخاطبان و دنبالکنندگان معرفی خواهند شد. همچنین برای برندگان این مسابقه، هدایایی نفیس در نظر گرفته شده است که به رسم یادبود به برگزیدگان اهدا خواهد شد.
ایجاد شده: 26/تیر/1405 آخرین ویرایش: 26/تیر/1405 اخبار داخلی
به گزارش هتل نیوز ؛ شرکت هتلداری Accor در حال آمادهسازی برند Ennismore برای ورود به بازار بورس آمریکا است؛ اقدامی که میتواند یکی از مهمترین رویدادهای صنعت هتلداری و گردشگری در سال جاری باشد. بر اساس گزارش بلومبرگ، Accor برای انجام این فرآیند از بانک سرمایهگذاری Goldman Sachs کمک گرفته و بانکهای BNP Paribas و JPMorgan نیز در این پروژه مشارکت دارند. پیشبینی میشود سهام Ennismore در صورت نهایی شدن برنامهها، تا پایان سال جاری در بورس نیویورک عرضه شود. ارزش این شرکت در حال حاضر حدود ۳.۷ میلیارد دلار برآورد شده است. این رقم کمتر از برآوردهای قبلی تحلیلگران است که سال گذشته ارزش Ennismore را بین ۳.۴ تا ۵.۸ میلیارد دلار تخمین زده بودند. اما دلیل این ارزشگذاری پایینتر چیست؟ کارشناسان معتقدند بازار، Ennismore را بیشتر به عنوان یک مجموعه متشکل از حدود ۲۰۰ هتل و رستوران میبیند، نه یک پلتفرم فناوری با توانایی جذب مستقیم مشتریان؛ مدلی که شباهت زیادی به کسبوکار Airbnb دارد.
ایجاد شده: 26/تیر/1405 آخرین ویرایش: 26/تیر/1405 اخبار خارجی
به گزارش هتل نیوز ؛ برخورد کامیون با پل عابر پیاده در محدوده امامزاده هاشم رشت؛ حادثه بدون تلفات جانی پایان یافت. مدیرکل راهداری و حملونقل جادهای گیلان از وقوع حادثه برخورد یک دستگاه کامیون با پل عابر پیاده در محدوده امامزاده هاشم رشت خبر داد. به گفته وی، بلافاصله پس از وقوع این حادثه، نیروهای راهداری در محل حاضر شدند و با جمعآوری پل آسیبدیده، اقدامات لازم برای ایمنسازی محور و جلوگیری از بروز حوادث احتمالی را انجام دادند. مدیرکل راهداری و حملونقل جادهای گیلان با تأکید بر اینکه این حادثه هیچگونه تلفات جانی در پی نداشته است، افزود: همزمان با عملیات ایمنسازی، تمهیدات لازم برای مدیریت تردد خودروها و روانسازی عبور و مرور در این محور نیز اتخاذ شد.
ایجاد شده: 24/تیر/1405 آخرین ویرایش: 24/تیر/1405 اخبار داخلی
به گزارش هتل نیوز ؛ روابط عمومی ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خراسان رضوی در ارزیابی عملکرد رسانهای اداراتکل استانی که از سوی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی انجام شد، موفق به کسب رتبه نخست کشور شد. بر اساس نتایج این ارزیابی، ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خراسان رضوی با کسب امتیاز کامل ۱۰۰، در میان ۳۱ استان کشور در جایگاه نخست قرار گرفت و عنوان برترین روابط عمومی رسانهای کشور را به خود اختصاص داد. این ارزیابی بر پایه شاخصهایی از جمله تولید و انتشار اخبار، کیفیت محتوای رسانهای، فعالیت در فضای مجازی، سرعت عمل در اطلاعرسانی، رعایت اصول حرفهای، تعامل با رسانهها، پوشش تصویری رویدادها و پاسخگویی رسانهای انجام شده است.
ایجاد شده: 24/تیر/1405 آخرین ویرایش: 24/تیر/1405 اخبار داخلی
به گزارش هتل نیوز ؛ رئیس گروه پژوهشی گردشگری پژوهشگاه میراث فرهنگی گفت : نخستین جلسه دوره پایه فشرده «مشاور مسئولیت اجتماعی در صنعت گردشگری» با همکاری پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری و انجمن مسئولیت اجتماعی ایران برگزار شد. در این دوره، بر نقش مسئولیت اجتماعی، آموزش و اخلاق حرفهای در توسعه صنعت گردشگری و ارتقای کیفیت تجربه سفر تأکید شد. گردشگری فراتر از یک فعالیت اقتصادی، پدیدهای اجتماعی و فرهنگی است و مسئولیت اجتماعی باید به عنوان یکی از ارکان اصلی آن مورد توجه قرار گیرد. آموزش و ترویج اصول مسئولیت اجتماعی میتواند نقش مهمی در کاهش آسیبهای محیطی و اجتماعی در مقاصد گردشگری ایفا کند. آشنایی فعالان صنعت و گردشگران با مفاهیم اخلاق حرفهای و مسئولیت اجتماعی، به حفاظت از محیطزیست، احترام به جوامع محلی و ارتقای کیفیت سفر کمک خواهد کرد. این دوره با هدف تربیت مشاوران متخصص و توسعه گردشگری مسئولانه و پایدار در کشور برگزار شده است.
ایجاد شده: 24/تیر/1405 آخرین ویرایش: 24/تیر/1405 اخبار داخلی
به گزارش تور نیوز و به نقل از صدای میراث ؛ برداشت گسترده از منابع آب زیرزمینی و تشدید پدیده فرونشست زمین، به یکی از جدیترین تهدیدها برای میراث جهانی ایران تبدیل شده است؛ تهدیدی که اکنون آثار تاریخی ثبتشده در یونسکو را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. برداشت سالانه حدود ۴۲ میلیارد مترمکعب آب زیرزمینی در ایران، موجب کاهش سطح منابع آبی و ناپایداری زمین در مناطق مختلف شده و پایههای برخی از ارزشمندترین محوطههای تاریخی کشور را با خطر مواجه کرده است. از شکافهای ایجادشده در دشت مرودشت در نزدیکی تخت جمشید و نقش رستم گرفته تا فرونشست زمین در اصفهان و کاهش منابع آبی در یزد، نشانههای بحران آب اکنون به تهدیدی برای میراث فرهنگی ایران تبدیل شده است. خشکی زایندهرود و نگرانیهای ناشی از فرونشست در محدوده میدان نقش جهان و مسجد جامع اصفهان، همچنین کاهش منابع آب زیرزمینی در یزد و تأثیر آن بر قناتها و باغهای تاریخی، از جمله نمونههای این چالش به شمار میروند.
ایجاد شده: 24/تیر/1405 آخرین ویرایش: 24/تیر/1405 اخبار داخلی
به گزارش هتل نیوز ؛ درخشش ارلینگ هالند در رقابتهای بینالمللی فوتبال و افزایش توجه رسانهها به این ستاره نروژی، نام نروژ را بیش از گذشته در فضای مجازی و موتورهای جستوجو مطرح کرده است، اما کارشناسان معتقدند این موج توجه تاکنون تأثیر چشمگیری بر صنعت گردشگری این کشور نداشته است. بررسیها نشان میدهد اگرچه محبوبیت هالند باعث افزایش جستوجوهای مرتبط با نروژ و آشنایی بیشتر مخاطبان جهانی با این کشور شده، اما این موضوع هنوز به افزایش قابل توجه سفر گردشگران به نروژ منجر نشده است. فعالان صنعت گردشگری بر این باورند که شهرت یک چهره ورزشی میتواند در کوتاهمدت به تقویت برند ملی کمک کند، اما رشد پایدار گردشگری نیازمند سرمایهگذاری در بازاریابی مقصد، توسعه زیرساختها و ارائه تجربههای متمایز سفر است. به گفته کارشناسان، «اثر هالند» در حال حاضر بیشتر یک فرصت تبلیغاتی برای نروژ محسوب میشود تا عاملی که بتواند بهتنهایی جریان گردشگران بینالمللی را تغییر دهد.
ایجاد شده: 24/تیر/1405 آخرین ویرایش: 24/تیر/1405 اخبار خارجی
به گزارش هتل نیوز ؛ گزارش روندها و سیاستهای گردشگری ۲۰۲۶ نشان میدهد صنعت گردشگری جهان با وجود تنشهای ژئوپلیتیکی، تغییرات اقلیمی و تغییر الگوی سفر گردشگران، همچنان روندی رو به رشد و تابآور دارد. بر اساس این گزارش، دولتها و فعالان صنعت گردشگری باید بر توسعه گردشگری پایدار، بهرهگیری از فناوریهای دیجیتال و هوش مصنوعی، حمایت از کسبوکارهای گردشگری و افزایش تابآوری مقاصد در برابر بحرانها تمرکز کنند. این گزارش همچنین اعلام میکند تعداد گردشگران ورودی به کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی در سال ۲۰۲۴ از ۸۱۹ میلیون نفر فراتر رفته و رشد این بازار همچنان ادامه دارد. علاقمندان جهت مطالعه متن کامل این به لینک زیر مراجعه نمایید👇 OECD Tourism Trends and Policies 2026
ایجاد شده: 22/تیر/1405 آخرین ویرایش: 22/تیر/1405 اخبار خارجی
حضور گسترده اسکوترهای برقی در میدان نقش جهان اصفهان، بار دیگر بحث میان کارشناسان میراث فرهنگی و مدیران شهری را درباره حدود استفاده از این فضای ثبت جهانی داغ کرده است؛ موضوعی که میان ضرورت توسعه حملونقل پاک و الزام حفاظت از یکی از مهمترین عرصههای تاریخی کشور، چالشی جدی ایجاد کرده است. میدان نقش جهان، قلب تپنده اصفهان و یکی از شاخصترین میدانهای تاریخی جهان، بیش از چهار قرن است که نهتنها بهعنوان شاهکاری از معماری و شهرسازی عصر صفوی شناخته میشود، بلکه نمونهای کمنظیر از تلفیق زندگی شهری، تجارت، آیین، فرهنگ و هنر ایرانی به شمار میرود. میدانی که ثبت آن در فهرست میراث جهانی یونسکو صرفاً به دلیل شکوه معماری چهار بنای پیرامونی آن نبوده، بلکه سازمان یونسکو این مجموعه را به دلیل حفظ یک نظام شهری منحصربهفرد، تداوم حیات اجتماعی و ارزش برجسته جهانی آن به ثبت رسانده است. در دهههای اخیر، یکی از مهمترین رویکردهای مدیریت میراث فرهنگی در شهرهای تاریخی جهان، بازگرداندن عرصههای تاریخی به عابران پیاده بوده است. از فلورانس و دوبروونیک گرفته تا بروژ، سالزبورگ، کراکوف و بخشهای تاریخی پاریس، سیاست مشترک مدیران شهری، کاهش حضور وسایل نقلیه و افزایش امنیت و آرامش شهروندان و گردشگران بوده است. این رویکرد نهتنها با هدف حفاظت از کالبد تاریخی دنبال میشود، بلکه کیفیت تجربه حضور در میراث جهانی را نیز ارتقا میدهد؛ تجربهای که در آن آرامش، امنیت و امکان مکث و تماشای میراث، بخشی از ارزش اثر تاریخی محسوب میشود. در ایران نیز طی سالهای گذشته، میدان نقش جهان بهتدریج به سمت تقویت رویکرد پیادهمداری حرکت کرده است. حذف تردد موتورسیکلتها از عرصه میدان، یکی از مهمترین مطالبات فعالان میراث فرهنگی، کسبه بازار و شهروندان بود که پس از سالها پیگیری به نتیجه رسید و بسیاری آن را گامی در راستای حفاظت از مهمترین فضای تاریخی اصفهان ارزیابی کردند. با این حال، طی دو سال گذشته، حضور گسترده اسکوترهای برقی در میدان نقش جهان، بار دیگر بحثی جدی میان کارشناسان میراث فرهنگی، معماران، شهرسازان و مدیران شهری ایجاد کرده است؛ موضوعی که تنها به یک وسیله حملونقل محدود نمیشود، بلکه پرسشهای مهمتری را درباره فلسفه پیادهراه، نحوه مدیریت عرصههای ثبت جهانی، حقوق عابران پیاده، امنیت گردشگران و نسبت میان توسعه گردشگری و حفاظت از میراث جهانی مطرح میکند. اگرچه اسکوترهای برقی در بسیاری از شهرهای جهان بهعنوان یکی از شیوههای حملونقل پاک شناخته میشوند، اما تقریباً در همه این شهرها استفاده از آنها تابع ضوابط سختگیرانهای همچون تعیین مسیر اختصاصی، محدودیت سرعت، نظارت هوشمند، اولویت مطلق عابر پیاده و ممنوعیت ورود به بسیاری از عرصههای تاریخی است. از همین رو، کارشناسان معتقدند نمیتوان صرف وجود اسکوتر در برخی شهرهای اروپایی را دلیلی بر امکان استفاده آزادانه از آن در یک میدان ثبت جهانی دانست؛ زیرا هر فضای تاریخی، اقتضائات حفاظتی و مدیریتی خاص خود را دارد. میدان تاریخی، فضای چندمنظوره است؛ اما نه برای هر نوع فعالیت شعله وحدتپور، کنشگر میراث فرهنگی، عضو ایکوموس ایران و دانشآموخته دکترای مرمت بناها و بافتهای تاریخی، در گفتوگو با پیام ما با تأکید بر اینکه برداشتهای امروز از مفهوم چندمنظوره بودن میدان نقش جهان با واقعیت تاریخی آن فاصله دارد، اظهار کرد: میدان نقش جهان از ابتدای شکلگیری خود فضایی انعطافپذیر بوده، اما انعطافپذیری هرگز به معنای پذیرش هر نوع کاربری نیست. این میدان در دوره صفوی محل برگزاری بازی چوگان، آیینهای رسمی، رژههای نظامی، جشنهای حکومتی و مراسم عمومی بوده، اما هیچیک از این کاربریها به صورت همزمان یا بدون برنامه در میدان جریان نداشته است. وی افزود: هر یک از این فعالیتها زمان، نظم و ضابطه مشخصی داشتهاند و در هنگام برگزاری یک رویداد، سایر فعالیتها متوقف میشد. بنابراین استناد به گذشته تاریخی میدان برای توجیه هر نوع استفاده امروزی، برداشت دقیقی از تاریخ شهرسازی ایران نیست. این پژوهشگر حوزه مرمت بناهای تاریخی ادامه داد: حتی در دوره پهلوی که میدان بهعنوان یک پارک شهری مورد استفاده قرار گرفت نیز این تغییر کاربری به معنای بیضابطه شدن فضا نبود. هیچگاه قرار نبوده است که یک فضای عمومی تاریخی میزبان همه فعالیتهای ممکن باشد. همانگونه که نمیتوان انتظار داشت همه برنامههای ورزشی، تفریحی، آیینی و اجتماعی یک شهر در یک میدان تاریخی متمرکز شود، ورود هر وسیله یا فعالیت جدید نیز نیازمند ارزیابی کارشناسی است. وحدتپور با اشاره به حذف موتورسیکلتها از میدان نقش جهان گفت: حدود دو سال و نیم پیش، با مطالبه جدی مردم، فعالان میراث فرهنگی، کسبه بازار و همراهی دستگاههای مسئول، تردد موتورسیکلتها از میدان حذف شد و این اقدام، گام مهمی در تبدیل میدان به یک فضای پیادهمدار بود؛ فضایی که عابر پیاده بتواند بدون نگرانی، با آرامش و امنیت در آن حرکت کند. وی تصریح کرد: هنوز آثار مثبت این تصمیم به طور کامل نمایان نشده بود که اسکوترها وارد میدان شدند و اکنون همان دغدغههایی که پیشتر درباره موتورسیکلتها وجود داشت، با شکل دیگری دوباره در حال تکرار است؛ با این تفاوت که این بار بسیاری تصور میکنند چون اسکوتر وسیلهای برقی است، بنابراین حضور آن در یک میدان تاریخی نیز بدون اشکال خواهد بود؛ در حالی که موضوع اصلی صرفاً نوع موتور محرکه نیست، بلکه امنیت، شأن فضای تاریخی و کیفیت حضور عابران است. پیادهراه، بدون امنیت معنایی ندارد موضوع حضور اسکوترها در میدان نقش جهان تنها از منظر حفاظت میراث فرهنگی قابل بررسی نیست. این مسئله یکی از موضوعات مهم در ادبیات معاصر شهرسازی و طراحی فضاهای عمومی نیز به شمار میرود؛ جایی که میان توسعه شیوههای نوین حملونقل، حقوق عابران پیاده و حفظ کیفیت فضاهای عمومی باید تعادلی پایدار برقرار شود. در بسیاری از شهرهای اروپایی که امروز بهعنوان الگوی پیادهراهسازی شناخته میشوند، ورود اسکوترهای اشتراکی ابتدا با استقبال روبهرو شد، اما افزایش تصادفها، مزاحمت برای عابران، اشغال فضاهای عمومی و کاهش احساس امنیت، مدیران شهری را به سمت تدوین مقررات سختگیرانهتر سوق داد؛ مقرراتی که در برخی شهرها حتی به ممنوعیت کامل اسکوتر در بخشهای تاریخی انجامید و در برخی دیگر تنها استفاده در مسیرهای اختصاصی، با سرعت محدود و تحت نظارت را مجاز دانست. پیروز حناچی، معمار، استاد دانشگاه و از صاحبنظران شناختهشده حوزه شهرسازی، معتقد است اصل مسئله نه مخالفت یا موافقت با اسکوتر، بلکه نحوه مدیریت حضور آن در قلمرو عمومی است. وی در گفتوگو با ما اظهار کرد: دوچرخه و اسکوتر از جمله پدیدههایی هستند که طی دو دهه اخیر در بسیاری از شهرهای دنیا گسترش یافتهاند. البته درباره اسکوتر، به دلیل سرعت بالاتر و ویژگیهای خاص آن، مسائل ایمنی جدیتری مطرح شده است و امروز حتی در کشورهای اروپایی نیز یکی از مهمترین موضوعات مورد بحث، تدوین مقررات مشخص برای استفاده از این وسایل است. میدان نقش جهان، فضای عبور نیست؛ فضای مکث است حناچی با اشاره به جایگاه ویژه میدان نقش جهان در نظام شهرسازی ایران اظهار کرد: باید به این نکته توجه داشت که کارکرد اصلی چنین میدانی، ایجاد امکان حضور، مکث، تماشا و تعامل اجتماعی است. مردم به میدان نقش جهان نمیآیند که صرفاً از نقطهای به نقطه دیگر بروند، بلکه میآیند تا از کیفیت فضا، معماری، چشمانداز تاریخی و محیط فرهنگی آن استفاده کنند. وی ادامه داد: طبیعی است که همه افراد توانایی پیادهروی طولانی ندارند و برخی ممکن است برای جابهجایی به وسیله کمکی نیاز داشته باشند، اما این موضوع نیز باید در قالب یک نظام مشخص مدیریت شود. همانگونه که درشکههای میدان نیز با مسیر مشخص، تعداد محدود و هویت تاریخی خود فعالیت میکنند، درباره سایر شیوههای جابهجایی نیز باید ضابطه وجود داشته باشد. این استاد دانشگاه افزود: اگر تقاضای واقعی برای استفاده از اسکوتر وجود دارد، پیش از هر اقدامی باید بررسی شود که آیا این تقاضا با مأموریت و ظرفیت میدان نقش جهان همخوانی دارد یا خیر. پس از آن نیز باید درباره مسیر حرکت، سرعت مجاز، شیوه نظارت و حقوق عابر پیاده تصمیمگیری شود. نمیتوان اجازه داد کل فضای میدان در اختیار یک وسیله قرار گیرد و بعد انتظار داشت تعارضی میان کاربران مختلف به وجود نیاید. وی با اشاره به تجربه برخی شهرهای اروپایی گفت: در شهرهایی مانند پاریس، توسعه مسیرهای دوچرخه و اسکوتر بر اساس مطالعات شهری، نظرسنجی از شهروندان و ارزیابی آثار آن انجام میشود. حتی در آنجا نیز با افزایش حوادث، مقررات سختگیرانهتری برای استفاده از اسکوتر وضع شده است. بنابراین اگر از تجربه جهانی سخن میگوییم، باید همه ابعاد آن را ببینیم، نه صرفاً حضور این وسیله در برخی خیابانها. میراث جهانی، پیش از هر چیز به آرامش نیاز دارد آنچه دو دیدگاه پیشین را به یکدیگر نزدیک میکند، تأکید بر مفهوم امنیت و کیفیت حضور انسان در عرصههای تاریخی است؛ مفهومی که در اسناد بینالمللی حفاظت از میراث فرهنگی نیز بارها بر آن تأکید شده است. مراکز تاریخی موفق جهان، پیش از آنکه به دنبال افزودن کاربریهای جدید باشند، تلاش میکنند آرامش، خوانایی و هویت تاریخی این فضاها را حفظ کنند. محمدحسین طالبیان، دبیر کمیته ملی حفاظت از بناها و محوطههای تاریخی ایران و معاون پیشین میراث فرهنگی کشور، نیز با همین رویکرد به موضوع نگاه میکند. او معتقد است مهمترین وظیفه مدیریت مراکز تاریخی، ایجاد محیطی امن، آرام و متناسب با شأن میراث فرهنگی برای خانوادهها، شهروندان و گردشگران است. طالبیان در گفتوگو با ما اظهار کرد: در همه کشورهای دنیا تلاش میشود مراکز تاریخی تا حد امکان به فضاهایی آرام، ایمن و مناسب برای حضور مردم تبدیل شوند. هر اندازه این فضاها آرامتر باشند، هم حرمت تاریخ بهتر حفظ میشود و هم کیفیت تجربه بازدیدکنندگان افزایش پیدا میکند. وی افزود: هر عاملی که این آرامش را بر هم بزند، باید با نگاه کارشناسی مورد بررسی قرار گیرد. مدیریت میراث فرهنگی صرفاً حفاظت از کالبد بناها نیست، بلکه حفاظت از کیفیت حضور انسان در این فضاها نیز بخشی از مأموریت آن محسوب میشود. حفاظت از میراث جهانی، آزمونی برای حکمرانی شهری آنچه از مجموع دیدگاهها برمیآید، مخالفت با فناوری یا حملونقل پاک نیست؛ بلکه تأکید بر این اصل است که هر فناوری و هر کاربری باید متناسب با هویت و ظرفیت مکان تاریخی تعریف شود. اکنون پرسش اصلی این است: آیا حضور گسترده اسکوترهای برقی در میدان نقش جهان با فلسفه پیادهراه، الزامات حفاظت از یک اثر ثبت جهانی و حق شهروندان برای تجربه آرام و ایمن سازگار است یا خیر؟ پاسخ به این پرسش، بیش از آنکه در تقابل دیدگاهها باشد، در تدوین ضوابط روشن، مطالعات شهری و گفتوگوی میان مدیران شهری، متخصصان میراث فرهنگی و جامعه مدنی نهفته است؛ مسیری که بسیاری از شهرهای تاریخی جهان پیشتر پیمودهاند. ✍🏻 کوروش دیباج؛ روزنامه نگار
ایجاد شده: 22/تیر/1405 آخرین ویرایش: 22/تیر/1405 مقالات و یادداشت ها