با گسترش فناوری و ورود به عصر دیجیتال، نظام آموزشی در بسیاری از کشورها به سمت برگزاری کلاسها و امتحانات آنلاین رفته است. این تغییرات، در شرایطی که ایران با تهدیدات بینالمللی و فشارهای اقتصادی مواجه است، به عنوان یک راهکار ضروری برای ادامه تحصیل و حفظ سطح آموزشی بهکار گرفته شده است. با این حال، این روند با چالشهای جدی همراه است که یکی از بارزترین آنها مسئله تقلب و تضاد بین مدرک تحصیلی و مهارتهای واقعی دانشجویان است.
در شرایطی که برگزاری امتحانات آنلاین به یکی از روشهای رایج تبدیل شده، احتمال تقلب به شدت افزایش یافته است. بسیاری از دانشجویانی که در طول ترم؛ حتی یک جلسه، به صورت حضوری در کلاسها شرکت نکردهاند، با استفاده از منابع غیرمجاز و یا کمک دیگران، نمرات بالایی کسب میکنند! این موضوع نه تنها به اعتبار مدرک تحصیلی لطمه میزند، بلکه نشاندهنده عدم وجود درک عمیق و مهارتهای لازم در دانشجویان است. در واقع، این مدرک به جای نشان دادن تلاش و دانش واقعی فرد، تنها یک عدد روی کاغذ است که در بسیاری از موارد به راحتی بهدست آمده است.
این وضعیت به نوعی به بحران اعتماد در نظام آموزشی منجر شده است. کارفرمایان و جامعه به طور کلی ممکن است به مهارتها و توانمندیهای فارغالتحصیلان مشکوک شوند، چرا که مدرک تحصیلی دیگر به تنهایی نمیتواند نمایانگر تواناییهای واقعی فرد باشد. در شرایطی که ایران با محدودیتهای جدی اقتصادی و اجتماعی ناشی از تهدیدات بینالمللی مواجه است، این عدم اعتماد میتواند به نابرابریهای بیشتری در بازار کار و کاهش فرصتهای شغلی برای دانشجویان منجر شود.
به علاوه، برگزاری امتحانات به صورت آنلاین و عدم نظارت کافی، به تقویت فرهنگ تقلب و کپیبرداری در میان دانشجویان منجر میشود. این فرهنگ بهویژه در جوامع آموزشی که تحت فشارهای بینالمللی قرار دارند، میتواند پیامدهای منفی به همراه داشته باشد و نسلهای آینده را با چالشهای جدی مواجه کند. وقتی دانشجویان یاد میگیرند که میتوانند بدون تلاش واقعی نمره کسب کنند، انگیزه آنها برای یادگیری و کسب مهارتهای واقعی کاهش مییابد.
در شرایطی که ایران به دلیل تهدیدات بینالمللی و مشکلات اقتصادی به دنبال جذب سرمایهگذاری و بهبود وضعیت اقتصادی است، این چالشها میتواند به اعتبار نظام آموزشی لطمه بزند و در نهایت به کاهش کیفیت نیروی کار منجر شود. به عنوان کشوری که نیاز به نیروی کار ماهر و متخصص دارد، این وضعیت بسیار نگرانکننده است.
برای مقابله با این چالشها، دانشگاهها و مراکز آموزشی باید اقدامات جدیتری اتخاذ کنند. طراحی امتحاناتی که نیاز به تفکر انتقادی و تحلیل عمیق داشته باشند، میتواند به کاهش احتمال تقلب کمک کند. همچنین، ایجاد سیستمهای نظارتی مؤثر و استفاده از فناوریهایی که امکان شناسایی تقلب را فراهم میآورند، میتواند به بهبود وضعیت کمک کند.
در نهایت، مسئله تقلب و تضاد بین مدرک و مهارت در نظام آموزشی مجازی یک چالش اساسی است که نیازمند توجه جدی و تلاشهای مشترک از سوی دانشگاهها، اساتید و دانشجویان است. تنها در صورتی که این چالشها به طور مؤثر مورد بررسی و حل قرار گیرند، میتوان به اعتبار و کیفیت نظام آموزشی امید داشت و مدرک تحصیلی را به عنوان نشانهای از دانش و مهارت واقعی در نظر گرفت.
✍️ فاطمه دکامینی - مدرس دانشگاه، مولف و پژوهشگر
انگلیسی
